1992-ci ilin 26 fevral tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşına qanlı və silinməz bir iz kimi həkk olunub. Xocalı faciəsi təkcə bir şəhərin işğalı deyil, eyni zamanda mülki əhaliyə qarşı törədilmiş amansız qətliam idi. Həmin gecə dinc insanlar – qadınlar, uşaqlar, qocalar – yalnız azərbaycanlı olduqları üçün xüsusi qəddarlıqla öldürüldü, yüzlərlə insan əsir götürüldü, ailələr parçalandı, talelər yarımçıq qaldı. Xocalı hadisələri insanlığa qarşı törədilmiş cinayət kimi tarixdə qalır.
Xocalı Qarabağın qədim yaşayış məntəqələrindən biri idi. Strateji mövqeyinə görə şəhər 1992-ci ilin fevralında mühasirəyə alınmışdı. 25-dən 26-na keçən gecə şəhərə hücum edildi. Qaçmağa çalışan insanlar qarlı, şaxtalı havada meşələrə və dağlara üz tutdu, lakin onların çoxu yolda güllələndi. Rəsmi məlumatlara görə yüzlərlə insan qətlə yetirildi, onlarla uşaq valideynlərini itirdi, yüzlərlə sakin əsir götürüldü və işgəncələrə məruz qaldı. Bu faktlar faciənin miqyasını və vəhşiliyini açıq şəkildə göstərir.
Xocalı soyqırımı yalnız hərbi əməliyyat deyildi; bu, mülki əhaliyə qarşı planlı şəkildə həyata keçirilmiş qətliam idi. Beynəlxalq humanitar hüququn prinsipləri kobud şəkildə pozuldu. Dünyanın müxtəlif ölkələrində bu hadisənin tanınması istiqamətində uzun illərdir iş aparılır. Bir çox dövlətlər və təşkilatlar Xocalı faciəsini soyqırımı və ya kütləvi qırğın kimi tanıyaraq bu hadisəyə hüquqi-siyasi qiymət veriblər. Lakin ədalətin tam bərqərar olması üçün həqiqətlərin daha geniş şəkildə beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması vacibdir.
Xocalı həm də yaddaş və ibrət dərsidir. Bu faciə Azərbaycan xalqının milli həmrəyliyini daha da gücləndirdi. İllər keçsə də, Xocalının ağrısı unudulmur. Hər il fevral ayında ölkənin hər yerində anım mərasimləri keçirilir, şəhidlərin xatirəsi ehtiramla yad edilir. Bu, təkcə keçmişi xatırlamaq deyil, həm də gələcək nəsillərə tariximizi olduğu kimi çatdırmaq məsuliyyətidir.
Xocalı faciəsi insanlığa qarşı cinayətlərin cəzasız qalmamalı olduğunu xatırladır. Bu hadisə göstərir ki, müharibə şəraitində belə mülki insanların qorunması beynəlxalq hüququn əsas prinsipidir. Xocalının dərsi ondan ibarətdir ki, ədalət və həqiqət uğrunda mübarizə daim davam etməlidir.
Bu gün Xocalı adı həm ağrının, həm də mübarizənin simvoludur. O, şəhidlərin xatirəsi qarşısında borcumuzu, tariximizi unutmamaq və həqiqətləri dünyaya çatdırmaq məsuliyyətimizi bizə hər zaman xatırladır.
Rəna Süleymanlı,
Yeni Azərbaycan Partiyasının məsləhətçisi
