Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin ideoloji mahiyyəti
Azərbaycan dövlətinin tarixi yaddaşamünasibəti təsadüfi deyil, ardıcıl vəstrateji xarakter daşıyan dövlətsiyasətinin tərkibhissəsidir. İki il əvvələsası qoyulan və bu gün açılışıhəyatakeçirilən Xocalı SoyqırımıMemorial Kompleksi həminsiyasətinmaddi, ideoloji və hüquqitəcəssümüdür. Bu kompleksbirmemarlıq nümunəsi olmaqla yanaşı, milli yaddaşınqorunması, tarixi ədalətintəsdiqi və dövlətçilikiradəsininnümayişi baxımından mühüməhəmiyyət kəsb edir. Təməlqoymamərasimindən açılışa qədər keçənzaman kəsiyiAzərbaycan dövlətinintarixi məsuliyyət anlayışınanecəyanaşdığını aydın şəkildə ortayaqoyur. Bu mərhələemosionalreaksiyadan çox, sistemliyanaşmanın göstəricisidir. Xocalıfaciəsiburada keçmişin ağrılı xatirəsi kimideyil, milli özünüdərk prosesinin əsasdayaqlarından biri kimi təqdimolunur. Dövlət bu yanaşma ilə tarixəsentimental yox, məsuliyyətli və stratejimünasibət sərgiləyir. Memorial Kompleksin əsas fəlsəfəsi yaddaşıninstitutlaşmasıdır. Bu məkanXocalıhəqiqətlərini zamanın axarına buraxmır, onu milli şüurundaimi elementinəçevirir. Burada hər detalsusdurulmuşhəqiqətlərin bərpasına, unudulmaq təhlükəsi ilə üz-üzəqalantarixin görünən formayasalınmasına xidmət edir. Ziyarətçibuməkanda faktlarla tanış olmur, o, hadisənin mənəvi ağırlığınıdərk edir vəbu dərk fərdi hissiyyatdan çıxaraqkollektivməsuliyyətə çevrilir. Azərbaycanın müasir dövlətçilikmodelihərbi və siyasi uğurlarlaölçülmür. Dünyada nadir hallardarastgəlinən bir reallıq ondan ibarətdirki, Azərbaycan həmədalətlimüharibədə tam və mütləqqələbə qazanmış, həm özərazibütövlüyünü və suverenliyini hərqarış torpağını azad edərəktəminetmiş, həm də müharibə cinayətlərinəhüquqi qiymətverilməsi mərhələsinəkeçmişdir. Bu yanaşma gücün hüquqla, qələbənin isə ədalətlətamamlanmasıdır. Əldə olunanqələbəhərbi üstünlük kimi təqdimedilmir. Bu qələbə beynəlxalqhüququnnorma və prinsiplərinə əsaslananlegitim müdafiəmövqeyinin nəticəsidir. Azərbaycan münaqişə dövründəvəondan sonra hüquqi çərçivədənkənara çıxmamış, gücdənistifadəninməqsədinin ədalətin bərpası olduğunuardıcıl şəkildənümayiş etdirmişdir. Müharibə cinayətlərinə görəməsuliyyətintəmin edilməsi cəzasızlıqanlayışına qarşı prinsipial mövqedirvəgələcək təhlükəsizlik üçün mühümzəmin yaradır. Bu model beynəlxalqmünasibətlər sistemində yenipresedentformalaşdırır. Azərbaycansübut edir ki, suverenlik real hüquqivəmənəvi məsuliyyətdir. Dövlətin gücünühərbi potensialladeyil, tarixi ədalətəsadiqliklə ölçülür. Bu baxımdanatılanaddımlar regional çərçivəniaşaraq qlobal miqyasdaəhəmiyyətkəsb edir. Xocalı SoyqırımıMemorial Kompleksi eynizamandaAzərbaycan xalqının əyilməzruhunun, sarsılmaz iradəsinin vəmilli ləyaqətinin simvoludur. Xocalı faciəsixalqın yaddaşındaməğlubiyyət deyil, ağır, lakin formalaşdırıcı sınaqmərhələsikimi yaşayır. Bu yaddaş milli şüuru zəiflətmir, əksinə, onu dahada möhkəmləndirir. Tarixi travma buradapassiv kədərəçevrilmir, milli məsuliyyətvə şüurlu mövqe formalaşdırır. Memorialın ideoloji mahiyyəti ondanibarətdir ki, fizikizorakılıq və mənəvitəzyiq xalqın iradəsini sındıra bilməz. Bu məkan yaddaşın gücə çevrildiyinöqtədir. Burada keçmişinağrısıgələcək üçün dayaq rolunu oynayır. Azərbaycandövlətçilik fəlsəfəsindəyaddaşda saxlanılan vəformalaşdırılangələcəkdir. Bu baxımdan Memorial Kompleks həmcəmiyyətə, həm də beynəlxalq aləməünvanlanmış açıq mesajdır: Azərbaycan xalqı tarixi həqiqətləriunutmur, milli ləyaqətiniqoruyur və özsuverenliyini hər zaman müdafiəetməyə qadirdir. Bu kompleks gələcəknəsillər üçün mənəvi dayaq nöqtəsi, dövlətçilik iradəsinin səssiz, lakin son dərəcə güclü ifadəsi kimitarixdəqalacaq.
Fərid Mustafayev,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı
