Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il mayın 18-də Bakı şəhərində keçirilən Ümumdünya ŞəhərsalmaForumunun 13-cü Sessiyası çərçivəsində etdiyi çıxışhəm siyasi məzmununa, həm də beynəlxalqəhəmiyyətinə görə Azərbaycanın son illərdə dünyaictimaiyyətinə verdiyi ən mühüm mesajlardan biri kimiqiymətləndirilə bilər. Dövlət başçısının nitqi yalnızşəhərsalma məsələlərini əhatə etmədi, eyni zamandaAzərbaycanın geosiyasi mövqeyi, postmünaqişədövründə həyata keçirilən yenidənqurma siyasəti, regional liderlik iddiaları və qlobal davamlı inkişafproseslərinə inteqrasiyası barədə geniş siyasi baxışortaya qoydu.
Prezident Cənab İlham Əliyev çıxışının əvvəlindəforum iştirakçılarını salamlayaraq vurğuladı ki, WUF13 kimi mötəbər beynəlxalq tədbirin Azərbaycandakeçirilməsi ölkəyə göstərilən beynəlxalq etimadın vəhörmətin mühüm göstəricisidir. O qeyd etdi ki, forumda180-dən çox ölkədən on minlərlə nümayəndənin iştirakıAzərbaycanın beynəlxalq platformalarda artan rolunuvə nüfuzunu nümayiş etdirir. Prezidentin sözlərinə görə, son illərdə Azərbaycan yalnız regional enerji vənəqliyyat layihələrinin təşəbbüskarı kimi deyil, həm dəqlobal humanitar, ekoloji və urbanizasiya məsələlərininmüzakirəsində fəal iştirak edən dövlət kimi tanınır. Bu baxımdan Bakı şəhərinin beynəlxalq tədbirlərinkeçirildiyi mühüm diplomatik mərkəzə çevrilməsiölkənin məqsədyönlü dövlət siyasətinin nəticəsidir.
Prezident Cənab İlham Əliyev çıxışında xüsusiləvurğuladı ki, müasir dünyada şəhərsalma artıq təkcətikinti və infrastruktur məsələsi deyil. Onun fikrincə, urbanizasiya prosesi sosial rifah, ekoloji təhlükəsizlik, iqtisadi dayanıqlılıq və milli təhlükəsizliklə birbaşabağlı strateji sahəyə çevrilib. Prezident bildirdi ki, XXI əsrin şəhərləri yalnız beton konstruksiyalar deyil, insankapitalını, sosial ədaləti və yaşıl inkişaf prinsipləriniözündə birləşdirən kompleks yaşayış məkanlarıolmalıdır. Bu baxımdan Azərbaycan şəhərsalmasiyasətində innovativ yanaşmaları tətbiq edən ölkələrsırasında yer almağa çalışır.
Prezident Cənab İlham Əliyevin nitqində əsas siyasiməqamlardan biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdəaparılan genişmiqyaslı quruculuq və yenidənqurmalayihələri oldu. Dövlət başçısı bildirdi ki, uzun illərərzində Ermənistanın işğalı altında qalmış Azərbaycantorpaqları tamamilə dağıdılmış vəziyyətdə geriqaytarılıb. Şəhərlər, kəndlər, tarixi abidələr, diniməkanlar və infrastruktur məqsədli şəkildə məhv edilib. Prezident Cənab İlham Əliyev bu dağıntıları “urbisid” və “kultursid” siyasəti kimi qiymətləndirərəkbeynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırdı ki, Azərbaycan regionda misli görünməmiş humanitar vəinfrastruktur böhranı ilə üzləşmişdi.
Prezident Cənab İlham Əliyev vurğuladı ki, buna baxmayaraq Azərbaycan dövləti qısa müddət ərzindəazad olunmuş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpaproqramına start verib. Bu proqram çərçivəsində yollar, hava limanları, elektrik stansiyaları, su xətləri, məktəblər, xəstəxanalar və yaşayış kompleksləri tikilir. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, həyata keçirilən layihələryalnız yenidənqurma məqsədi daşımır, eyni zamandaregionun gələcək inkişaf modelini müəyyənləşdirir. Prezident xüsusi olaraq “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqindən danışaraq bildirdi ki, azadedilmiş ərazilər gələcəyin texnoloji və ekoloji cəhətdəndayanıqlı yaşayış məkanlarına çevriləcək.
Çıxış zamanı yaşıl enerji və ekoloji təhlükəsizlikməsələləri də geniş yer aldı. Prezident Cənab İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan post-neft dövrünəhazırlıq məqsədilə alternativ enerji mənbələrinininkişafına xüsusi önəm verir. Prezident qeyd etdi ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələri “yaşıl enerjizonası” elan olunub və burada günəş, külək vəhidroenerji potensialından geniş istifadə edilir. Dövlətbaşçısının fikrincə, gələcəyin şəhərləri ekolojibaxımdan davamlı olmalı, karbon emissiyalarınıminimuma endirməli və insanla təbiət arasındaharmoniyanı qoruyub saxlamalıdır.
Prezident Cənab İlham Əliyevin çıxışında beynəlxalqəməkdaşlıq məsələsi də xüsusi yer tutdu. O qeyd etdi ki, urbanizasiya problemləri artıq qlobal xarakter daşıyır vəbu problemlərin həlli yalnız beynəlxalq tərəfdaşlıq yoluilə mümkündür. Prezident Cənab İlham Əliyev BMT, beynəlxalq maliyyə institutları və müxtəlif ölkələrinşəhərsalma qurumları ilə əməkdaşlığın əhəmiyyətinivurğulayaraq bildirdi ki, Azərbaycan bu sahədəbeynəlxalq təcrübənin öyrənilməsinə və tətbiqinəaçıqdır. Eyni zamanda Prezident forum iştirakçılarınıAzərbaycanın həyata keçirdiyi layihələrlə yaxındantanış olmağa dəvət etdi.
Nitqin mühüm siyasi istiqamətlərindən biri dəAzərbaycanın beynəlxalq arenada artan nüfuzu ilə bağlıidi. Prezident Cənab İlham Əliyev qeyd etdi ki, son illərdə ölkənin ev sahibliyi etdiyi beynəlxalq tədbirlərAzərbaycanın etibarlı tərəfdaş imicini daha da gücləndirib. O vurğuladı ki, Azərbaycan Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm körpü rolunu oynayırvə bu geostrateji mövqe ölkəyə beynəlxalq əməkdaşlıqimkanlarını genişləndirmək imkanı verir. Prezidentinfikrincə, Bakı artıq yalnız regional paytaxt deyil, beynəlxalq siyasi və iqtisadi dialoqun aparıldığı qlobalplatformalardan birinə çevrilməkdədir.
Prezident Cənab İlham Əliyev çıxışında sosialməsələlərə də toxunaraq bildirdi ki, şəhərsalmasiyasətinin əsas məqsədi insan rifahını təmin etməkdir. O qeyd etdi ki, müasir şəhərlərdə yaşayış keyfiyyəti, nəqliyyat rahatlığı, ekoloji balans, sosial xidmətlərəçıxış və təhlükəsizlik əsas prioritetlər hesabolunmalıdır. Prezident vurğuladı ki, Azərbaycanınhəyata keçirdiyi layihələrdə insan amili əsas yer tutur vədövlət siyasətinin mərkəzində vətəndaş rifahı dayanır.
Sonda Prezident Cənab İlham Əliyev forumunbeynəlxalq əməkdaşlıq və təcrübə mübadiləsibaxımından böyük əhəmiyyət daşıdığını qeyd etdi. O bildirdi ki, dünya sürətlə dəyişir və şəhərlər budəyişikliklərin əsas mərkəzlərindən biridir. Buna görədə dövlətlər urbanizasiya problemlərinə birlikdəyanaşmalı, davamlı inkişaf məqsədlərinə uyğun siyasəthəyata keçirməli və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz, müasir və dayanıqlı şəhərlər qurmalıdır.
Beləliklə, Prezident Cənab İlham Əliyevin WUF13-dəki çıxışı yalnız şəhərsalma məsələlərinə həsr olunmuştexniki nitq deyildi. Bu çıxış Azərbaycanın regional liderlik strategiyasını, postmünaqişə dövründəquruculuq modelini, yaşıl enerji siyasətini vəbeynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolununümayiş etdirən geniş siyasi proqram xarakteridaşıyırdı. Nitq həm də Azərbaycanın gələcək inkişafkonsepsiyasının – innovativ, dayanıqlı və güclü dövlətmodelinin beynəlxalq auditoriyaya təqdimatı kimimühüm əhəmiyyət kəsb etdi.
Kamran Quliyev,
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı(ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədrmüavini
