Tarixi hadisələrin milli yaddaşda yaşadılması dövlətçilik baxımından mühüm funksiyaya malikdir. 4 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl şəhərinin azad edilməsi də Azərbaycan cəmiyyətinin kollektiv yaddaşında xüsusi yer tutan hadisələrdəndir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 4 oktyabr 2020-ci il tarixli xalqa müraciətində Cəbrayıl şəhərinin azad edildiyini elan etməsi bu tarixi günün dövlət səviyyəsində rəsmiləşdirilən mühüm siyasi hadisəyə çevrilməsinə səbəb oldu.
Cəbrayılın yaddaşdakı yeri yalnız 2020-ci il hadisələri ilə məhdudlaşmır. Rayon qədim yaşayış məkanları, tarixi-mədəni abidələri və Xudafərin körpüləri ilə Azərbaycan tarixinin mühüm coğrafiyalarından biridir. İşğal dövründə rayon ərazisinin dağıntılara məruz qalması milli irsin qorunması məsələsini də gündəmə gətirmişdi. Azadlıqdan sonra isə həmin tarixi-mədəni irsin qorunması və ərazinin yenidən qurulması məsələləri dövlət siyasətinin bir hissəsinə çevrildi.
Prezident İlham Əliyevin Cəbrayıl və Xudafərin istiqamətinə 16 noyabr 2020-ci ildə səfəri bu yaddaşın siyasi simvollarından biri oldu. Xudafərin körpüsündə Azərbaycan bayrağının qaldırılması tarixi ərazi üzərində dövlət atributunun bərpasını ifadə edən görüntülər sırasında yer aldı. Bu hadisə Cəbrayılın hərbi azadlığını Azərbaycan dövlətçiliyinin və milli tarixi yaddaşın bərpası ilə əlaqələndirən simvolik məna qazandı.
4 oktyabrın Cəbrayıl Şəhəri Günü kimi qeyd olunması da tarixi yaddaşın institusional formaya salınmasının nümunəsidir. Prezidentin 2024-cü ildə Cəbrayıl şəhərində çıxışı zamanı qeyd etdiyi kimi, 4 Oktyabr Cəbrayıl Şəhəri Günü elan edilib və bu tarix hər il qeyd olunur. Belə tarixlərin təsis edilməsi cəmiyyətin müxtəlif nəsillərinin müasir tarix haqqında məlumatlılığının artırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Cəbrayılın yeni mərhələsi yaddaşla gələcəyin birləşdirilməsini də nümayiş etdirir. Şəhərdə yeni yaşayış məhəllələrinin salınması, məktəbin və digər sosial obyektlərin yaradılması, sakinlərin doğma yurda qayıtması azadlığın real sosial nəticələrini formalaşdırır. Buna görə 4 oktyabr yalnız keçmişdə baş vermiş hərbi hadisənin ildönümü deyil, Cəbrayılın yeni şəhər kimi inkişafının da simvolik başlanğıc nöqtələrindən biridir.
İradə İsmayılova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Bəhruz Nuriyev küçəsi, 33” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
