2020-ci il oktyabrın 4-ü Cəbrayılın müasir tarixində xüsusi mərhələ təşkil edir. Həmin gün Prezident İlham Əliyev xalqa müraciət edərək Cəbrayıl şəhərinin və rayonun doqquz kəndinin azad edildiyini açıqladı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi xronologiyasında da Cəbrayıl şəhərinin 4 oktyabr 2020-ci ildə azad edilməsi göstərilir.
Bu tarixin əhəmiyyəti sonrakı illərdə də müxtəlif dövlət qərarlarında öz əksini tapdı. 2023-cü il 31 iyul tarixli sərəncamla 4 oktyabr Cəbrayıl şəhəri günü kimi təsis edildi. Beləliklə, hərbi tarixdə mühüm hadisə olan gün dövlətin rəsmi təqvimində də xüsusi yaddaş tarixinə çevrildi.
Tarixlərin dövlət təqviminə daxil edilməsi kollektiv yaddaşın qorunması baxımından mühüm mexanizmlərdən biridir. Bu, konkret hadisənin yalnız həmin dövrün iştirakçıları üçün deyil, sonrakı nəsillər üçün də öyrənilməsi və xatırlanmasına imkan yaradır. Cəbrayıl şəhəri günü də bu kontekstdə Zəfər tarixinin müəyyən bir hadisəsini yaddaşda saxlayan institusional vasitədir.
Cəbrayılın azadlığından sonra qarşıda yeni vəzifələr yarandı. Şəhərin və kəndlərin bərpası, əhalinin qayıdışı, sosial infrastrukturun yaradılması və iqtisadi fəaliyyətin yenidən qurulması 4 oktyabr tarixinin məzmununa yeni ölçü əlavə etdi. Beləliklə, tarix yalnız keçmiş hadisəni xatırlatmır, həm də sonrakı quruculuq prosesinin başlanğıc nöqtələrindən birini ifadə edir.
Bu baxımdan 4 oktyabr Cəbrayıl üçün həm tarixi yaddaş, həm dövlətçilik, həm də bərpa prosesinin simvolik başlanğıc tarixidir. 2020-ci ildə baş verən hadisə ilə sonrakı illərin quruculuq mərhələsi arasında yaranan ardıcıllıq Cəbrayılın müasir tarixinin əsas xəttini formalaşdırır
Elxan İskəndərov,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Heydər Əliyev prospekti, 142” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
