Qlobal ticarət marşrutlarının yenidən formalaşdığı, logistika əlaqələrinin iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətinin artdığı müasir dövrdə Azərbaycanın nəqliyyat siyasəti ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin 8 oktyabr 2026-cı ildə Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündəki çıxışı bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasətin regional əməkdaşlıqla və geniş iqtisadi perspektivlərlə əlaqəsini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Avrasiya məkanında yerləşən Azərbaycan Şərqlə Qərb arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün əlverişli coğrafi mövqeyə malikdir. Xəzər dənizi ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə nəqliyyat və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsində əsas bağlantı vasitələrindən biridir. Dənizin hər iki sahilində müasir infrastrukturun inkişaf etdirilməsi, limanların ötürücülük imkanlarının artırılması və quru nəqliyyatı sistemlərinin əlaqələndirilməsi regional marşrutların səmərəliliyini yüksəldən amillərdir.
Dövlət başçısının çıxışında vurğulanan məsələlərdən biri Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturuna uzunmüddətli investisiyalar yatırmasıdır. Ölkədə dəniz limanlarının, hava limanlarının, dəmir yollarının və avtomobil magistrallarının inkişafı tranzit daşımalarının genişləndirilməsinə yönəlib. Bu infrastruktur yalnız milli iqtisadiyyatın ehtiyaclarını ödəməklə kifayətlənmir, həm də Mərkəzi Asiya ölkələrinin beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının artırılmasına xidmət edir. Beləliklə, Azərbaycan regional nəqliyyat əlaqələrinin təşkilində və müxtəlif iqtisadi məkanların birləşdirilməsində mühüm funksiyanı yerinə yetirir.
Orta Dəhlizin artan əhəmiyyəti bu strategiyanın əsas istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyevin təqdim etdiyi məlumatlara əsasən, ötən il bu marşrut üzrə tranzit yüklərin həcmi 10 faizdən çox, cari ilin ilk səkkiz ayında isə əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən 20 faiz artıb. Bu göstəricilər marşruta tələbatın yüksəldiyini və onun beynəlxalq yükdaşımalar sistemində mövqeyinin möhkəmləndiyini nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, marşrutun rəqabət qabiliyyətinin qorunması üçün daşımaların sürətinin artırılması, xərclərin optimallaşdırılması və logistika proseslərinin uzlaşdırılması vacibdir.
Nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq rəqəmsal infrastrukturun inkişafı ilə də sıx bağlıdır. Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik kabellərin çəkilməsi istiqamətində görülən işlər və Rəqəmsal İpək Yolu layihəsinin həyata keçirilməsi regionun informasiya bağlantılarının gücləndirilməsinə xidmət edir. Müasir iqtisadiyyat şəraitində məlumat mübadiləsinin sürəti, rəqəmsal xidmətlərin əlçatanlığı və telekommunikasiya şəbəkələrinin etibarlılığı nəqliyyat infrastrukturu qədər əhəmiyyətlidir. Bu layihələr region dövlətlərinin rəqəmsal əməkdaşlığı üçün əlavə imkanlar formalaşdırır.
Azərbaycanın nəqliyyat strategiyası iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi ilə yanaşı, regional dövlətlər arasında qarşılıqlı asılılığın və ortaq maraqların güclənməsinə də təsir göstərir. Yükdaşımalarının artması, yeni logistika imkanlarının yaradılması və ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi sahibkarlıq subyektləri üçün yeni bazarlar açır, istehsalçıların beynəlxalq ticarətdə iştirakını asanlaşdırır və iqtisadi əlaqələrin davamlılığını artırır.
Mərkəzi Asiya ölkələri ilə nəqliyyat sahəsində tərəfdaşlığın digər mühüm tərəfi enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılmasıdır. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan ərazisi vasitəsilə nəql olunması Xəzər hövzəsində iqtisadi əməkdaşlığın praktiki nəticələrindən biridir. Bu marşrutların inkişafı enerji təchizatının alternativ istiqamətlər üzrə təşkilinə, regional infrastrukturdan daha səmərəli istifadəyə və tərəfdaş ölkələrin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə şərait yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın nəqliyyat siyasətinin regional əməkdaşlıq strategiyası ilə vəhdət təşkil etdiyini göstərir. Orta Dəhlizin inkişafı, Xəzər dənizində bağlantı imkanlarının artırılması və rəqəmsal infrastruktur layihələri ölkəmizin beynəlxalq logistika sistemində mövqeyini gücləndirən əsas istiqamətlərdir. Bu sahələrdə ardıcıl fəaliyyət Azərbaycanın iqtisadi potensialının artırılması ilə yanaşı, Avrasiya məkanında daha sıx və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına töhfə verir.
Nəbi Sadıqov,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
