Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 12-də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə mətbuata birgə bəyanatı ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərini, Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanlarını və milli maraqlara əsaslanan diplomatik münasibətlərin əhəmiyyətini əks etdirən mühüm siyasi hadisədir. Səfər çərçivəsində keçirilən görüşlər Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin siyasi dialoqdan iqtisadi və humanitar əməkdaşlığa doğru inkişaf etdirilməsi baxımından diqqət çəkir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin mövqeyi yalnız ənənəvi tərəfdaşlıqlarla deyil, yeni əməkdaşlıq istiqamətləri yaratmaq, qarşılıqlı maraqları uzlaşdırmaq və beynəlxalq platformalarda fəal iştirak etmək bacarığı ilə də müəyyən olunur. Azərbaycanın müxtəlif regionlarla əlaqələrini genişləndirməsi və Asiya ölkələri ilə münasibətlərini inkişaf etdirməsi xarici siyasətin şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Prezident Cənabİlham Əliyev bəyanatında iki ölkə arasında siyasi münasibətlərin yaxşı səviyyədə olduğunu, BMT, Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə çərçivəsində əməkdaşlığın mövcudluğunu vurğulayıb. Bu əlaqələr göstərir ki, dövlətlərarası münasibətlər yalnız ikitərəfli təmaslarla məhdudlaşmır, eyni zamanda beynəlxalq məsələlər üzrə dialoq və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarını da əhatə edir.
Bəyanatın əsas istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi olub. Prezident iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin aşağı səviyyədə olduğunu qeyd edərək bu sahədə artım imkanlarına diqqət çəkib. Ticarət və investisiya məsələlərini araşdırmaq üçün birgə işçi qrupunun yaradılması, sənaye, turizm və təhsil sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivləri müzakirə olunub.
Bu yanaşma mühüm bir həqiqəti ortaya qoyur: siyasi münasibətlərin mövcudluğu iqtisadi əməkdaşlıq üçün zəmin yaratsa da, real nəticələr əldə etmək üçün konkret layihələr, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələr və ardıcıl fəaliyyət tələb olunur. Siyasi dialoqun iqtisadi nəticələrə çevrilməsi dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığını gücləndirən əsas amillərdəndir.
Humanitar əməkdaşlıq da səfərin diqqətçəkən istiqamətlərindən olub. Prezident İlham Əliyev keçmişdə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpasının əhəmiyyətini vurğulayıb. Təhsil, elmi əlaqələr və tələbə mübadiləsi xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı möhkəmləndirən, gələcək əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradan mühüm vasitələrdir.
Dövlət idarəçiliyi sahəsində Azərbaycan təcrübəsinin paylaşılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kambocanın “ASAN xidmət” modelinə maraq göstərməsi ölkəmizin dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsindəki təcrübəsinin beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində təqdim olunması üçün imkan yaradır. Bu cür təcrübə mübadiləsi dövlət-vətəndaş münasibətlərinin təkmilləşdirilməsinə və idarəetmədə səmərəliliyin artırılmasına töhfə verə bilər.
Bəyanatda mina təhlükəsi məsələsi də mühüm yer tutub. Prezident Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində mina partlayışları nəticəsində 400-dən çox insanın həlak olduğunu və ya yaralandığını bildirib. Bu sahədə Kamboca ilə təcrübə və bilik mübadiləsinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Mina təhlükəsi insanların həyatına, ərazilərin bərpasına, iqtisadi fəaliyyətə və əhalinin təhlükəsiz qayıdışına ciddi təsir göstərdiyindən beynəlxalq əməkdaşlıq bu problemin həllində mühüm rol oynaya bilər.
Prezidentin sülh və təhlükəsizliklə bağlı fikirləri beynəlxalq hüquqa, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsiplərinin əhəmiyyətini ön plana çıxarıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsindən sonra azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması, Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsi ölkənin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Bu proses yalnız infrastrukturun qurulmasını deyil, təhlükəsiz yaşayışın, iqtisadi fəaliyyətin və sosial həyatın bərpasını da əhatə edir.
Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı Asiya regionu ilə əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsi, nəqliyyat və logistika imkanları ölkəmizə beynəlxalq iqtisadi əlaqələrdə fəal iştirak etmək üçün əlavə imkanlar yaradır. Lakin bu üstünlüklərin real nəticələrə çevrilməsi üçün infrastrukturun inkişafı, tərəfdaşlarla koordinasiya və iqtisadi təşəbbüslərin səmərəli həyata keçirilməsi vacibdir.
Səfər çərçivəsində imzalanmış sazişlər və müzakirə olunan təşəbbüslər ikitərəfli münasibətlərin praktiki əsaslarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Bununla belə, razılaşmaların real nəticələr verməsi onların icrasından, konkret layihələrin hazırlanmasından və tərəflərin ardıcıl əməkdaşlığından asılıdır. Diplomatiyada siyasi iradə başlanğıc nöqtəsidir; onun davamlı uğuru isə əldə olunan razılaşmaların həyata keçirilməsi ilə müəyyən olunur.
Prezident İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manet ilə mətbuata birgə bəyanatı Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin yeni əməkdaşlıq istiqamətləri üzrə inkişaf etdirilməsi niyyətini əks etdirir. İqtisadi əlaqələr, təhsil, dövlət idarəçiliyi, mina təhlükəsinə qarşı mübarizə və beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq iki ölkənin qarşılıqlı maraqlarını birləşdirən əsas istiqamətlərdir.
Dövlətlərin beynəlxalq nüfuzu yalnız diplomatik əlaqələrinin genişliyi ilə deyil, bu əlaqələr vasitəsilə milli maraqların qorunması, iqtisadi inkişafın təşviqi və insan təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün əldə etdikləri real nəticələrlə də ölçülür. Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin gələcək inkişafı da siyasi dialoqun konkret layihələrə, qarşılıqlı faydaya və davamlı əməkdaşlığa çevrilməsindən asılı olacaqdır.
Kamran Quliyev,
YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
