Azərbaycan ilə Laos arasında münasibətlərin inkişafı yeni mərhələyə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkənin qarşılıqlı əlaqələrinin gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi hadisə kimi diqqət çəkir. Dövlət başçısının çıxışında vurğulanan məqamlar göstərir ki, Bakı və Vyentyan arasında formalaşmış dostluq münasibətlərinin daha geniş əməkdaşlıq platformasına çevrilməsi üçün əlverişli imkanlar mövcuddur.
Beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında tərəfdaşlığın möhkəmlənməsi yalnız diplomatik təmasların intensivliyi ilə ölçülmür. Bu proses qarşılıqlı etimadın yaradılmasını, ortaq maraqların müəyyən edilməsini və əldə olunmuş razılaşmaların konkret nəticələrə çevrilməsini tələb edir. Azərbaycan ilə Laos arasında qəbul edilmiş Birgə Bəyanatın əhəmiyyəti də məhz bu baxımdan qiymətləndirilməlidir. Sənəd iki ölkənin gələcək əməkdaşlığı üçün əsas çərçivəni müəyyənləşdirir, münasibətlərin inkişafında prioritet istiqamətlərin seçilməsinə və tərəflərin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsinə zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında qeyd etmişdir ki, Birgə Bəyanat gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini əhatə edir. Bu yanaşma sənədin formal diplomatik razılaşmadan daha geniş məna daşıdığını göstərir. Çünki hər hansı siyasi sənədin real dəyəri onun mətnində əks olunan prinsiplərin dövlət qurumlarının gündəlik fəaliyyətində, iqtisadi təşəbbüslərdə və insanlar arasında əlaqələrdə nə dərəcədə tətbiq edilməsindən asılıdır. Buna görə də Azərbaycan–Laos münasibətlərində növbəti mərhələnin əsas vəzifəsi mövcud razılaşmaları praktik layihələrlə möhkəmləndirməkdir.
İki ölkənin əməkdaşlıq potensialı müxtəlif sahələri əhatə edir. Kənd təsərrüfatı, enerji, faydalı qazıntıların hasilatı, ticarət, investisiya və nəqliyyat əlaqələri qarşılıqlı fayda yarada biləcək istiqamətlər sırasındadır. Hər bir sahədə uğur qazanmaq üçün ilk növbədə tərəflərin imkanları və ehtiyacları ətraflı araşdırılmalı, iqtisadi əsaslandırması olan təşəbbüslər seçilməli və onların həyata keçirilməsi üçün konkret mexanizmlər hazırlanmalıdır. Belə yanaşma siyasi iradənin iqtisadi nəticələrə çevrilməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrini genişləndirmək siyasəti müxtəlif regionlarla tərəfdaşlığın inkişafını nəzərdə tutur. Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Laosla əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın Asiya məkanında iqtisadi və diplomatik əlaqələrini şaxələndirmək, yeni bazarlarla təmasları artırmaq və qarşılıqlı investisiya imkanlarını araşdırmaq baxımından perspektivlər açır. Eyni zamanda, Laos üçün Azərbaycanla münasibətlər regional nəqliyyat imkanlarına, yeni tərəfdaşlıqlara və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə dair əlavə imkanlar yarada bilər.
Səfər çərçivəsində əldə edilən razılaşmaların mühüm tərəflərindən biri də müxtəlif dövlət qurumlarının əməkdaşlığının gücləndirilməsidir. Azərbaycan və Laos arasında kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlığa dair anlaşma memorandumu, həmçinin xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında saziş üzrə sənədlərin mübadiləsi aparılmışdır. Bu addımlar münasibətlərin konkret sahələr üzrə inkişaf etdirilməsinə xidmət edən institusional əsasların formalaşdığını göstərir.
Tərəfdaşlığın davamlılığı üçün iqtisadi münasibətlərin yalnız dövlətlərarası razılaşmalarla məhdudlaşmaması vacibdir. Özəl sektorun iştirakı, biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin yaradılması və sahibkarların qarşılıqlı bazar imkanları barədə məlumatlandırılması da mühüm rol oynayır. Bu baxımdan biznes forumlarının təşkili, potensial layihələrin təqdim edilməsi və investorlar üçün əlverişli əməkdaşlıq mühitinin yaradılması iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinə yeni dinamika verə bilər. Səmərəli nəticələr isə təşəbbüslərin şəffaflığı, iqtisadi məqsədəuyğunluğu və uzunmüddətli perspektivləri ilə müəyyənləşəcək.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin gələcək inkişafında humanitar əməkdaşlıq da mühüm yer tutur. Təhsil sahəsində əvvəlki əlaqələrin bərpası, tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi və təqaüd imkanlarının yaradılması xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirə bilər. Təhsil vasitəsilə qurulan münasibətlər yalnız ayrı-ayrı şəxslərin bilik və təcrübəsinin artmasına deyil, həm də gələcəkdə iki ölkə arasında fəaliyyət göstərə biləcək peşəkar əlaqələr şəbəkəsinin formalaşmasına töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı Azərbaycan və Laos arasında mövcud siyasi etimadın daha geniş əməkdaşlıq gündəliyinə çevrilməsi üçün imkanların olduğunu nümayiş etdirir. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələ razılaşmaların ardıcıl icrası, prioritetlərin düzgün müəyyənləşdirilməsi və hər iki tərəfin real maraqlarına uyğun layihələrin həyata keçirilməsidir. Bu istiqamətdə davamlı fəaliyyət göstərilməsi ikitərəfli münasibətlərin möhkəmlənməsinə, iqtisadi əlaqələrin canlanmasına və dostluq münasibətlərinin yeni məzmun qazanmasına şərait yarada bilər.
Araz Məmmədov,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
