Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Azərbaycanın sədrliyi dövründə təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın təşviqinə diqqət yetirildiyini vurğulaması insan kapitalının inkişafının beynəlxalq münasibətlərdə artan əhəmiyyətini göstərir. Müasir dövrdə ölkələrin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii ehtiyatlar və maliyyə imkanları ilə deyil, həm də bilik, innovasiya və peşəkar kadr potensialı ilə müəyyən olunur. Buna görə də təhsil və elmi tədqiqatlar sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi uzunmüddətli inkişafın mühüm şərtidir.
Təhsil cəmiyyətin sosial və iqtisadi inkişafına təsir göstərən əsas sahələrdən biridir. Keyfiyyətli təhsil insanların bilik və bacarıqlarını artırır, əmək bazarının tələblərinə uyğun mütəxəssislərin hazırlanmasına şərait yaradır və innovativ düşüncəni təşviq edir. Dövlətlər arasında təhsil sahəsində təcrübə mübadiləsi isə müxtəlif tədris modellərinin öyrənilməsinə, müasir metodların tətbiqinə və təhsil sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə kömək edə bilər.
AQEM üzv dövlətləri arasında universitetlərarası əməkdaşlığın genişləndirilməsi bir sıra imkanlar yaradır. Birgə təhsil proqramları, tələbə və müəllim mübadiləsi, beynəlxalq konfranslar və elmi seminarlar gənclərin dünyagörüşünü zənginləşdirə, müxtəlif ölkələrin təcrübəsini tanımağa şərait yarada bilər. Bu əlaqələr təkcə akademik biliklərin paylaşılmasına deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə xidmət edir.
Elmi əməkdaşlıq müasir problemlərin həllində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İqlim dəyişiklikləri, ərzaq təhlükəsizliyi, səhiyyə texnologiyaları, rəqəmsallaşma və enerji səmərəliliyi kimi sahələrdə yeni biliklərin yaradılması beynəlxalq tədqiqatların aparılmasını tələb edir. Ayrı-ayrı ölkələrin elmi potensialının birləşdirilməsi mürəkkəb problemlərin daha geniş imkanlarla araşdırılmasına kömək edir.
Birgə elmi layihələrin həyata keçirilməsi üçün universitetlər, tədqiqat mərkəzləri və dövlət qurumları arasında əlaqələrin qurulması vacibdir. Tədqiqat nəticələrinin paylaşılması, müasir laboratoriyalardan birgə istifadə və gənc alimlərin dəstəklənməsi elmi əməkdaşlığın səmərəliliyini artırır. Bu proseslər elmi biliklərin praktik tətbiqinə və innovativ məhsulların yaradılmasına da təkan verə bilər.
Təhsil sahəsində rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Elektron tədris platformaları, distant mühazirələr və rəqəmsal kitabxanalar müxtəlif ölkələrdə yaşayan tələbə və tədqiqatçıların bilik resurslarına çıxışını asanlaşdırır. Bu vasitələr coğrafi məsafələrin yaratdığı məhdudiyyətləri azaltmaqla təhsil və elmi əməkdaşlığın daha əlçatan olmasına şərait yaradır.
İnsan kapitalının inkişafı iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi ilə də sıx bağlıdır. Müasir istehsal, rəqəmsal xidmətlər və innovativ biznes sahələri yüksək ixtisaslı kadrlara ehtiyac duyur. Təhsil müəssisələri ilə əmək bazarı arasında əlaqələrin gücləndirilməsi gənclərin peşə seçiminə, iş imkanlarının artmasına və iqtisadiyyatın tələblərinə uyğun bacarıqların formalaşmasına kömək edir. Beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi bu prosesin daha səmərəli qurulmasına şərait yarada bilər.
Təhsil əməkdaşlığının mühüm tərəflərindən biri də mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafıdır. Müxtəlif ölkələrdə təhsil alan gənclər fərqli tarixi təcrübələr, ictimai dəyərlər və mədəni ənənələrlə tanış olurlar. Bu təcrübə stereotiplərin azalmasına, qarşılıqlı hörmətin güclənməsinə və gələcəkdə beynəlxalq münasibətlərdə daha açıq yanaşmanın formalaşmasına yardım edə bilər.
AQEM çərçivəsində təhsil və elm sahələrinə diqqət yetirilməsi təşkilatın gündəliyinin yalnız təhlükəsizlik və siyasi məsələlərlə məhdudlaşmadığını göstərir. İnsanların bilik səviyyəsinin artırılması, elmi əlaqələrin inkişafı və gənclər üçün yeni imkanların yaradılması uzunmüddətli sabitliyə də təsir edir. Təhsil almış, peşəkar və innovativ düşüncəyə malik nəsillərin formalaşması cəmiyyətlərin sosial dayanıqlığını gücləndirir.
Azərbaycan üçün də təhsil və elm sahəsində beynəlxalq əlaqələrin inkişafı mühüm prioritetdir. Xarici universitetlərlə əməkdaşlıq, tələbə mübadiləsi və elmi layihələr ölkənin insan kapitalının zənginləşməsinə kömək edə bilər. Eyni zamanda, Azərbaycanın təhsil və elmi potensialının beynəlxalq platformalarda təqdim olunması yeni tərəfdaşlıqların qurulması üçün şərait yaradır.
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq yalnız formal razılaşmalarla məhdudlaşmamalıdır. Onun səmərəliliyi konkret layihələrin həyata keçirilməsi, tələbə və tədqiqatçıların real imkanlar əldə etməsi və biliklərin praktik nəticələrə çevrilməsi ilə ölçülür. Buna görə də dövlətlər arasında təhsil əlaqələrinin inkişafı davamlı maliyyələşdirmə, institusional dəstək və uzunmüddətli planlaşdırma tələb edir.
Prezident İlham Əliyevin AQEM Zirvə Görüşündəki çıxışı təhsil və elmin beynəlxalq əməkdaşlıq gündəliyində mühüm yer tutduğunu bir daha göstərir. Bu sahələrdə əlaqələrin genişlənməsi dövlətlərin intellektual potensialını artırır, innovasiyaların inkişafına kömək edir və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirir. Bilik və elmi tərəqqi ətrafında qurulan tərəfdaşlıq gələcək nəsillər üçün daha geniş inkişaf imkanları yarada bilər.
Laləzar Pənahova,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
