
Kəlbəcər bu gün Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən yenidənqurma prosesinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi diqqət mərkəzindədir. Uzun illər doğma yurdlarından uzaqda yaşayan insanların qayıdış arzusu artıq konkret bərpa və inkişaf tədbirləri ilə müşayiət olunur. Şəhərin gələcək simasının formalaşdırılması yalnız tikinti işlərindən ibarət deyil; burada tarixi yaddaşın qorunması, təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə, müasir infrastrukturun yaradılması və insan üçün əlverişli yaşayış mühitinin qurulması kimi bir-biri ilə bağlı vəzifələr yerinə yetirilir. Kəlbəcərin dirçəlişi keçmişin ağır nəticələrinin aradan qaldırılması ilə yanaşı, bölgənin uzunmüddətli inkişaf modelinin müəyyənləşdirilməsi deməkdir.
Kəlbəcərin təbii-coğrafi xüsusiyyətləri onun şəhərsalma yanaşmasına xüsusi tələblər qoyur. Dağlıq relyef, iqlim şəraiti, yüksəklik fərqləri və mövsümi hava dəyişiklikləri tikinti layihələrinin planlaşdırılmasında nəzərə alınmalıdır. Yol şəbəkəsinin yaradılması, yaşayış sahələrinin yerləşdirilməsi, su və enerji sistemlərinin qurulması ərazinin mühəndis-geoloji xüsusiyyətlərinə uyğun aparılmalıdır. Bu cür yanaşma infrastrukturun davamlılığını artırır, təbii risklərin təsirini azaltmağa və şəhərin gələcək inkişafını daha səmərəli təşkil etməyə imkan verir. Kəlbəcərin yeni siması onun coğrafiyasına uyğun, təhlükəsiz və ekoloji cəhətdən məsuliyyətli planlaşdırma əsasında formalaşmalıdır.
İşğal dövründə bölgənin yaşayış məntəqələri və təsərrüfat infrastrukturu ciddi zərər gördüyündən, yenidənqurma prosesinin başlanğıcında genişmiqyaslı hazırlıq tədbirləri vacib idi. Ərazilərin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi, təhlükəsizlik məsələlərinin həlli, mühəndis kommunikasiyalarının layihələndirilməsi və tikinti üçün zəruri şəraitin yaradılması bərpa prosesinin əsas mərhələlərindəndir. Dağlıq bölgədə bu işlərin həyata keçirilməsi xüsusi texnika, peşəkar mühəndislik həlləri və əlaqələndirilmiş idarəetmə tələb edir. Buna görə Kəlbəcərin yenidən qurulması həm maddi resursların, həm də uzunmüddətli planlaşdırmanın səfərbər edilməsini zəruri edir.
Şəhərin inkişafında yol infrastrukturu mühüm yer tutur. Keyfiyyətli yollar Kəlbəcərin digər bölgələrlə əlaqəsini asanlaşdırır, tikinti materiallarının və gündəlik tələbat mallarının daşınmasını sürətləndirir, gələcək iqtisadi fəaliyyət üçün şərait yaradır. Dağlıq ərazilərdə yol şəbəkəsinin qurulması yalnız nəqliyyat məsələsi deyil; bu, təcili tibbi yardımın, fövqəladə xidmətlərin, təhsil və digər sosial xidmətlərin əlçatanlığı baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması əhalinin rahat hərəkətinə, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişlənməsinə və Kəlbəcərin ölkənin ümumi iqtisadi məkanına daha sıx inteqrasiyasına kömək edir.
Enerji təminatı şəhərin dirçəlişinin digər vacib istiqamətidir. Yaşayış evlərinin, ictimai binaların, istehsal müəssisələrinin və sosial obyektlərin dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təmin olunması normal həyatın qurulması üçün əsas şərtlərdəndir. Kəlbəcərin su ehtiyatları bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə imkanları yaradır. Bu potensialın elmi əsaslarla qiymətləndirilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqi enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər. Eyni zamanda, enerji layihələri həyata keçirilərkən çayların təbii rejiminin, ekosistemlərin və ətraf mühitin qorunması nəzərə alınmalıdır. İnkişafın davamlılığı iqtisadi fayda ilə ekoloji məsuliyyət arasında düzgün tarazlığın yaradılmasından asılıdır.
Kəlbəcərin yeni tarixi simasının əsas xüsusiyyətlərindən biri müasir və rahat yaşayış mühitinin yaradılması olmalıdır. Yaşayış binalarının tikintisi ilə yanaşı, küçələrin abadlaşdırılması, ictimai məkanların təşkili, su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin qurulması, tullantıların idarə edilməsi kimi məsələlər də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şəhərsalma yalnız binaların yerləşdirilməsi deyil, insanların gündəlik həyatını asanlaşdıran bütöv mühitin yaradılmasıdır. Uşaqlar üçün təhlükəsiz meydançalar, ailələrin istirahəti üçün yaşıllıq sahələri, piyadalar üçün rahat yollar və ictimai xidmətlərə yaxınlıq şəhərin yaşamaq üçün cəlbediciliyini artıran amillərdir.
Sosial infrastrukturun inkişafı Kəlbəcərə qayıdışın davamlılığını təmin edən əsas şərtlərdəndir. Məktəblərin, tibb müəssisələrinin, mədəniyyət ocaqlarının və digər xidmət obyektlərinin fəaliyyəti sakinlərin ehtiyaclarının qarşılanmasın
Almaz Rəhimova,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı



