31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü Azərbaycan xalqının tarixində ən faciəli və unudulmaz hadisələrdən biri kimi xüsusi yer tutur. Bu gün XX əsrin əvvəllərində xalqımıza qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların, amansız zorakılıqların və insanlığa qarşı cinayətlərin xatirəsini yaşatmaq məqsədi daşıyır. 1918-ci ilin mart və aprel aylarında baş verən hadisələr Azərbaycan xalqına qarşı planlı şəkildə həyata keçirilmiş soyqırımı siyasətinin tərkib hissəsi olmuşdur.Həmin dövrdə regionda mövcud olan siyasi qarışıqlıq, imperiyaların süqutu və hakimiyyət uğrunda mübarizə müxtəlif qüvvələrin toqquşmasına səbəb olmuşdu. Bu mürəkkəb şəraitdən istifadə edən erməni millətçi qüvvələri bolşevik dəstələri ilə birlikdə azərbaycanlılara qarşı genişmiqyaslı qırğınlar törətmişlər. Xüsusilə Bakı şəhərində başlanan bu hadisələr qısa müddətdə digər bölgələrə də yayılmışdır.
1918-ci ilin martın son günlərində Bakıda baş verən qətliamlar zamanı minlərlə günahsız insan yalnız milli və dini kimliyinə görə öldürülmüşdür. Şəhərdə evlər talan edilmiş, yaşayış məntəqələri yandırılmış, insanlar xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirilmişdir. Bu hadisələr tarixə “Mart hadisələri” kimi daxil olmuş və Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmışdır.Soyqırımı təkcə Bakıda deyil, digər bölgələrdə də davam etdirilmişdir. Şamaxı şəhərində və ətraf kəndlərdə yüzlərlə yaşayış məntəqəsi dağıdılmış, minlərlə insan qətlə yetirilmişdir. Tarixi mənbələrə görə, Şamaxıda törədilən qırğınlar zamanı dini və mədəni abidələr, o cümlədən məscidlər yandırılmış, şəhər demək olar ki, yerlə-yeksan edilmişdir.Quba bölgəsində baş verən hadisələr də xüsusilə dəhşətli olmuşdur. Burada aşkar edilmiş kütləvi məzarlıqlar soyqırımın miqyasını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Qubada yalnız azərbaycanlılar deyil, bölgədə yaşayan digər xalqlar da bu vəhşiliyin qurbanına çevrilmişdir. Bu faktlar hadisələrin yalnız bir etnik qrupa qarşı deyil, ümumilikdə insanlığa qarşı törədilmiş cinayət olduğunu göstərir.
Eyni zamanda Qarabağ bölgəsində də azərbaycanlı əhaliyə qarşı hücumlar həyata keçirilmiş, kəndlər yandırılmış, insanlar doğma torpaqlarından didərgin salınmışdır. Bu qırğınlar nəticəsində minlərlə insan həyatını itirmiş, on minlərlə insan isə qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüşdür.1918-ci il hadisələri yalnız fiziki məhvetmə ilə kifayətlənməmiş, eyni zamanda xalqın mədəni və mənəvi irsinə də ağır zərbə vurmuşdur. Məscidlər, məktəblər, tarixi abidələr dağıdılmış, kitabxanalar yandırılmışdır. Bu, xalqın yaddaşını və kimliyini silmək məqsədi daşıyan bir siyasətin tərkib hissəsi idi.Uzun illər sovet hakimiyyəti dövründə bu hadisələrə obyektiv qiymət verilməmiş, həqiqətlər gizli saxlanılmışdır. Yalnız Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bu faciəyə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verilmişdir. Ümummilli lider Heydər Əliyev 1998-ci ildə imzaladığı tarixi fərmanla 31 Mart tarixini Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan etmişdir. Bu qərar həm tarixi ədalətin bərpası, həm də dünya ictimaiyyətinə həqiqətlərin çatdırılması baxımından mühüm addım olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan dövləti və xalqı 31 mart tarixini hər il dərin hüzn və ehtiramla qeyd edir. Ölkənin müxtəlif bölgələrində anım mərasimləri keçirilir, soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad olunur. Məktəblərdə, universitetlərdə və digər təhsil ocaqlarında bu mövzuya dair maarifləndirici tədbirlər təşkil edilir, gənc nəslə tariximizin bu acı səhifəsi haqqında məlumat verilir.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü yalnız keçmişin xatırlanması deyil, həm də gələcək üçün dərsdir. Bu faciə göstərir ki, tarix unutulduqda və ya təhrif edildikdə belə hadisələrin təkrarlanma riski artır. Buna görə də bu günün anılması milli yaddaşın qorunması, tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.Eyni zamanda bu gün beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini insanlığa qarşı törədilmiş bu cinayətlərə cəlb etmək üçün də mühüm bir platformadır. Azərbaycan dövləti bu istiqamətdə müxtəlif tədbirlər həyata keçirir, tarixi faktları dünya ictimaiyyətinə çatdırmağa çalışır.Nəticə etibarilə, 31 Mart faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz buraxmışdır. Bu hadisələr xalqımızın başına gətirilən ağır sınaqlardan biri olmaqla yanaşı, həm də milli birliyin və həmrəyliyin güclənməsinə səbəb olmuşdur. Soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad etmək hər bir azərbaycanlının mənəvi borcudur. Bu xatirə yaşadıqca tarix unudulmayacaq, ədalət uğrunda mübarizə davam edəcək və belə faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün dünya daha ayıq olacaq.
Günel Əlizadə,
Yeni Azərbaycan partiyası,məsləhətçi
