Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri sadəcə iki dövlət arasındakı diplomatik əlaqələrlə məhdudlaşmır; bu ortaqlıq dərin tarixi köklərə, sarsılmaz mənəvi bağlara və sınaqlardan keçmiş milli birliyə söykənir. 2021-ci il iyunun 15-də azad Şuşada imzalanan Müttəfiqlik Bəyannaməsi bu münasibətləri rəsmən ən yüksək zirvəyə — müttəfiqlik səviyyəsinə qaldırdı. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu tarixi sənəd həm keçmişə sadiqliyin, həm də gələcək nəsillərə buraxılan strateji bir irsin təzahürüdür.
Şuşa Bəyannaməsinin ideoloji sütunlarını iki böyük liderin — Mustafa Kamal Atatürkün və Heydər Əliyevin zamanı qabaqlayan dahi kəlamları təşkil edir. XX əsrin əvvəllərində, hər iki millətin ağır geosiyasi sınaqlarla üz-üzə qaldığı bir dövrdə Atatürkün söylədiyi “Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir” fəlsəfəsi iki xalqın taleyinin bir-birinə nə dərəcədə bağlı olduğunu göstərirdi. Bu düstur, 1918-ci ildə Nuru Paşanın rəhbərliyindəki Qafqaz İslam Ordusunun Bakını xilas etməsindən tutmuş, tarixin hər çətin anında özünü real işdə büruzə verdi.
XX əsrin sonlarında isə Ümummilli Lider Heydər Əliyev bu fəlsəfəni daha yığcam və fundamental bir formula ilə ifadə etdi: “Türkiyə və Azərbaycan bir millət, iki dövlətdir”. Müstəqilliyini yenidən qazanan Azərbaycanın xarici siyasət kursunun təməlinə çevrilən bu kəlam, keçən onilliklər ərzində iki ölkəni hərbi, iqtisadi, mədəni və siyasi cəhətdən bir-birinə qırılmaz tellərlə bağladı.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, XXI əsrdə — 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan şanlı qələbədən sonra, Qarabağın tacı olan Şuşada bu bəyannamənin imzalanması simvolik mənada həm də əcdadlarımızın ruhu qarşısında bir hesabat idi. Azərbaycan və Türkiyə bu addımla hər iki liderin vəsiyyətinə sadiq qaldıqlarını bütün dünyaya nümayiş etdirdilər.
Vətən müharibəsi dövründə Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi mənəvi və siyasi dəstək Atatürkün “sevinci sevincimizdir” prinsipinin müasir təzahürü idisə, Şuşada imzalanan sənəd Heydər Əliyevin “bir millət, iki dövlət” vizyonunun hüquqi mətndə rəsmiləşməsi oldu. Şuşa Bəyannaməsi sadəcə cari siyasi maraqların deyil, ortaq tarixin və qan yaddaşının diktə etdiyi bir zərurət kimi ortaya çıxdı.
Bu bəyannamə tək bu günün reallıqlarını təmin etmir, həm də gələcəyə baxışdır. Sənəddə əksini tapan hərbi-strateji tərəfdaşlıq, regional təhlükəsizlik, Zəngəzur dəhlizinin açılması, iqtisadi-mədəni inteqrasiya kimi bəndlər gələcək nəsillər üçün aydın bir yol xəritəsidir.
“İmzalanmış Bəyannamə tarixə əsaslanır. Bəyannamədə xalqlarımızın böyük liderləri, öndərləri Mustafa Kamal Atatürkün və Heydər Əliyevin kəlamları öz əksini tapıb. XX əsrin əvvəllərində Mustafa Kamal Atatürk demişdir: “Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir”. XX əsrin sonlarında Heydər Əliyev demişdir: “Türkiyə və Azərbaycan bir millət, iki dövlətdir”. Bu tarixi sözlər, kəlamlar bizim fəaliyyətimiz üçün əsas amildir. Biz bu vəsiyyətə sadiqik və XXI əsrdə azad edilmiş Şuşada Müttəfiqlik Bəyannaməsini imzalayarkən əcdadlarımıza sadiqliyimizi nümayiş etdiririk və gələcək nəsillərə yol göstəririk”.
Müttəfiqlik Bəyannaməsi gəncliyə və gələcək nəsillərə ötürülən elə bir irsdir ki, onlar regional və qlobal miqyasda baş verən fırtınalardan asılı olmayaraq, Bakı və Ankaranın hər zaman bir yerdə dayanmalı olduğunu bu sənədlə öyrənəcəklər. Şuşada atılan o tarixi imza, regionda daimi sülhün, qardaşlığın və sarsılmaz birliyin əbədi təminatına çevrilmişdir.
Asudə Boyaqçızadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəal gənci
