20 Yanvar 1990-cı il tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında qanlı, amma şanlı bir tarix kimi qalır. Bu gün, azadlıq uğrunda canlarından keçən vətən oğulları və qızlarını xatırlamaq, xalqın iradəsinin sınırlamadığını dünya ictimaiyyətinə bir daha nümayiş etdirdiyi önemli bir tarixdir.
1980-ci illərin sonlarında SSRİ daxilində yaranan siyasi gərginlik və demokratiya tələbləri Azərbaycanı da bürümüşdü. Ermənistanın Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinə olan ərazi iddiaları, SSRİ rəhbərliyinin bu məsələyə biganə yanaşması xalqın narazılığını artırmış və kütləvi etirazlara səbəb olmuşdu. 1990-cı ilin yanvar ayında Bakıda və bölgələrdə sovet idarəetməsinin siyasətinə qarşı çıxan nəhəng mitinqlər keçirildi.
Xalqın azadlıq və milli mütəqillik tələbləri SSRİ-nin rəhbərliyini narahat etdi. Bunun nəticəsində SSRİ Ali Sovetinin sədri Mixail Qorbaçov 20 yanvar gecəsi Bakıya ordu göndərmək və “üsyanı” boğmaq qərarına gəldi. Lakin bu addım xalqı susdurmaq yerinə, daha da birləşdirdi.
19 yanvarı 20 yanvara bağlayan gecədə Sovet Ordusunun zirehli texnika və əsgərləri Bakıya daxil oldu. Şəhərdə dinc əhalinin üstənə atđlan gülələr, tanklarla çapdalanan insanlar, amansız qırğın nəticəsində 147 insan həlak oldu, 744-dən çoxu yaralandı. Həyata keçirilən əməliyyat səbəbindən onlarla insan itkin düşdü, minlərlə sakin həbs edildi.
Həmin gecə elektrik enerjisinin kəsiliməsi, televiziya və radio yayımlarının dayanması rejimin cinayətlərini gizlətməyə hesablanmışdı. Lakin bu hadisə xalqın iradəsini qıra bilmədi. Sözü üçün döyüşən insanların qanı ilə yazılan bu tarix milli birlik ruhunu daha da gücləndirdi.
20 yanvar səhəri Azərbaycan xalqı üçün yeni bir çağın başlangıcı oldu. Bakı sakinləri tanklara, silahlı əsgərlərə baxmayaraq, şəhərin meydanlarına çıxaraq, milli hərəkatı davam etdirdilər. Şehidlərin dəfn edildiyi indiki Şehidlər Xiyabanı xalqın ünvanlandığı ziyarət məkanına çevrildi.
Bu hadisələr beynəlxalq ictimaiyyətin də diqqətini Azərbaycana yönəltmişdi. Lakin SSRİ-nin təzyiqi altında çox az sayda ölkə bu qırğını qınaya bilirdi. Bununla yanaşı, bu hadisə Azərbaycan xalqının azadlıq və istiqlaliyyət üğrunda mübarizəsinin daha çətin, amma çıxılmaz olmadığını sübut etdi.
20 Yanvar hadisələri təkcə faciə deyil, eyni zamanda xalqın azadlıq ruhunun səmərəsi kimi də qiymətləndirilməlidir. Bu hadisənin nəticəsində xalqın müqəddəs məqsədlərə nail olmaq üçün hər şeyə hazır olduğu bir daha aşkar oldu.
Hər il 20 Yanvar günü Azərbaycanda ümummilli matəm günü kimi qeyd olunur. Bu gün Şehidlərin xatirəsini ehtiramla anmaq, onların fəda etdikləri dəyərləri qorumaq və bu ruhu yeni nəsillərə daşımaq vəzifəmizdir.
20 Yanvar faciəsi Azərbaycan tarixinin ən ağırlı, amma çətini olan səhifələrindən biridir. Bu gün bizə, azadlıq üçün ödənilən böyük bədələrə baxmayaraq, irəliyə getməyin vacibliyini xatırlır. 20 Yanvar, milli birlik və mütəqillik əzmimizin bir simvolu kimi ürəklərimizdə əbədi qalacaq.
Fəridə Rzayeva,
Nizami Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 2№-li SİƏD üzrə məsul işçi
