Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Azərbaycanın sədrliyi dövründə rəqəmsallaşma sahəsində əməkdaşlığın təşviq edildiyini vurğulaması müasir texnologiyaların dövlətlərarası münasibətlərdə artan əhəmiyyətini göstərir. Rəqəmsal transformasiya iqtisadiyyatın, dövlət idarəçiliyinin, təhsilin və sosial xidmətlərin inkişafına təsir edən əsas amillərdən birinə çevrilmişdir. Bu sahədə beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkələrin texnoloji imkanlarını artırmaqla yanaşı, ortaq problemlərin həllini də asanlaşdıra bilər.
Rəqəmsallaşma dövlət idarəçiliyində çevikliyi və səmərəliliyi yüksəldən vasitələrdən biridir. Elektron xidmətlər və rəqəmsal platformalar vətəndaşların dövlət qurumları ilə əlaqəsini asanlaşdırır, sənədləşmə proseslərini sürətləndirir və inzibati prosedurların sadələşdirilməsinə şərait yaradır. Bu yanaşma həm dövlət resurslarından istifadənin optimallaşdırılmasına, həm də xidmətlərin əlçatanlığının artmasına kömək edir.
İqtisadiyyatın rəqəmsal transformasiyası müəssisələr üçün də yeni imkanlar yaradır. Elektron ticarət, rəqəmsal ödəniş sistemləri, məlumatların təhlili və avtomatlaşdırılmış idarəetmə həlləri şirkətlərin məhsuldarlığını yüksəldə bilər. Rəqəmsal texnologiyalardan istifadə bazarlara çıxışı genişləndirir, əməliyyat xərclərini azaldır və biznes proseslərinin daha çevik idarə olunmasına imkan verir. Bu üstünlüklər xüsusilə beynəlxalq ticarətlə məşğul olan müəssisələr üçün əhəmiyyətlidir.
AQEM üzv dövlətləri arasında rəqəmsal əməkdaşlığın inkişafı texnoloji biliklərin və qabaqcıl təcrübələrin paylaşılmasına şərait yarada bilər. Dövlətlər elektron idarəetmə, rəqəmsal infrastruktur, kibertəhlükəsizlik və innovasiya siyasəti sahələrində bir-birinin təcrübəsindən faydalana bilərlər. Birgə layihələr və mütəxəssis mübadiləsi texnoloji inkişaf səviyyələri arasında fərqlərin azaldılmasına kömək edə bilər.
Rəqəmsal bağlantılar nəqliyyat və logistika sahəsinin inkişafında da mühüm rol oynayır. Elektron sənədləşmə, yük daşımalarının izlənməsi, gömrük məlumatlarının rəqəmsal mübadiləsi və vahid informasiya sistemləri sərhədlərarası əməliyyatların səmərəliliyini artıra bilər. Bu imkanlar beynəlxalq ticarətin sürətlənməsinə, inzibati maneələrin azalmasına və logistika marşrutlarının daha rəqabətqabiliyyətli olmasına xidmət edir.
Bununla yanaşı, rəqəmsallaşma yeni riskləri də meydana çıxarır. Kibertəhlükəsizlik təhdidləri, şəxsi məlumatların qorunması, texnoloji asılılıq və rəqəmsal imkanlara çıxışdakı fərqlər dövlətlərin diqqət yetirməli olduğu məsələlərdəndir. Rəqəmsal sistemlər inkişaf etdikcə onların təhlükəsizliyinin təmin olunması, məlumatların qanuni istifadəsi və kritik infrastrukturun qorunması daha böyük əhəmiyyət qazanır.
Bu problemlərin həlli üçün beynəlxalq əməkdaşlıq vacibdir. Kibertəhlükəsizlik sahəsində təcrübə mübadiləsi, mütəxəssislərin hazırlanması və texniki standartların uyğunlaşdırılması rəqəmsal mühitin etibarlılığını artıra bilər. Dövlətlər arasında qarşılıqlı məlumatlandırma və koordinasiya mexanizmlərinin yaradılması kiberinsidentlərin qarşısının alınmasına və onların nəticələrinin azaldılmasına kömək edə bilər.
Rəqəmsal inkişafın sosial tərəfi də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Texnologiyalardan səmərəli istifadə üçün əhalinin rəqəmsal bacarıqları artırılmalı, təhsil imkanları genişləndirilməli və müxtəlif sosial qrupların yeni xidmətlərə çıxışı təmin olunmalıdır. Rəqəmsal savadlılığın yüksəldilməsi əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini gücləndirir və insanların iqtisadi proseslərdə daha fəal iştirakına şərait yaradır.
Təhsil sahəsində rəqəmsal həllərin tətbiqi distant təhsil, elektron resurslar və beynəlxalq elmi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır. Universitetlər arasında rəqəmsal platformalar vasitəsilə birgə layihələrin həyata keçirilməsi, mühazirələrin paylaşılması və tədqiqat nəticələrinin müzakirəsi bilik mübadiləsini sürətləndirə bilər. AQEM çərçivəsində bu istiqamətin təşviqi üzv dövlətlərin insan kapitalının inkişafına töhfə verə bilər.
İnnovasiya ekosisteminin formalaşması rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün mühüm şərtdir. Startapların dəstəklənməsi, elmi tədqiqatların kommersiyalaşdırılması, universitetlərlə biznes arasında əlaqələrin gücləndirilməsi və innovativ ideyalara investisiya yatırılması texnoloji tərəqqini sürətləndirir. Beynəlxalq tərəfdaşlıq bu proseslər üçün əlavə maliyyə, bilik və bazar imkanları yarada bilər.
Azərbaycanın AQEM çərçivəsində rəqəmsallaşmaya diqqət yetirməsi ölkəmizin müasir inkişaf çağırışlarına uyğun əməkdaşlıq modelini dəstəklədiyini göstərir. Rəqəmsal texnologiyalar iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, idarəetmənin səmərəliliyinin artırılması və dövlətlərarası ünsiyyətin asanlaşdırılması üçün geniş potensiala malikdir. Bu sahədə ardıcıl əməkdaşlıq üzv ölkələrin texnoloji imkanlarını gücləndirməklə yanaşı, daha təhlükəsiz və qarşılıqlı əlaqəli rəqəmsal mühitin yaradılmasına da xidmət edə bilər.
Sahibə Orucova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
