
Azərbaycanın qədim və zəngin tarixə malik yaşayış məntəqələrindən biri olan Ağdam uzun illər Qarabağın sosial-iqtisadi, mədəni və ictimai həyatında mühüm rol oynayıb. Özünün əlverişli coğrafi mövqeyi, münbit torpaqları, zəhmətkeş insanları, inkişaf etmiş təsərrüfatı və zəngin mədəni həyatı ilə seçilən bu şəhər vaxtilə bölgənin ən böyük və tanınmış yaşayış məntəqələrindən biri olub. Ağdamın adı çəkiləndə insanların yaddaşında təkcə şəhər deyil, həm də bütöv bir həyat tərzi, zəngin ənənələr və özünəməxsus şəhər mədəniyyəti canlanır.
İşğala qədər Ağdam Azərbaycanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri idi. Burada sənaye müəssisələri, kənd təsərrüfatı obyektləri, ticarət və xidmət sahələri, təhsil və mədəniyyət ocaqları fəaliyyət göstərirdi. Ağdam bazarı bölgənin ən tanınmış ticarət məkanlarından biri kimi yadda qalmışdı. Şəhərin iqtisadi həyatında üzümçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq, emal sənayesi və digər sahələr mühüm yer tuturdu. Ağdamın zəhmətkeş əhalisi öz əməyilə bölgənin inkişafına əhəmiyyətli töhfələr verirdi.
Lakin Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində Ağdamın inkişaf yolu yarımçıq qaldı. Şəhərin işğal edilməsi ilə onun iqtisadi və sosial infrastrukturu dağıdıldı, yaşayış məntəqələri viran qoyuldu, əhali doğma yurdlarından didərgin salındı. Bir vaxtlar həyatın qaynayıb-qarışdığı küçələr səssizliyə qərq oldu. Ağdamın əvvəlki şöhrətinin itirilməsi yalnız bir şəhərin deyil, bütöv bir bölgənin inkişafına vurulmuş ağır zərbə idi.
2020-ci il noyabrın 20-də Ağdamın işğaldan azad edilməsi şəhərin gələcəyində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Azərbaycan dövləti qarşısına mühüm vəzifə qoydu: Ağdamı yenidən qurmaq, onun iqtisadi və mədəni potensialını bərpa etmək, sakinlərin doğma torpaqlarında təhlükəsiz və firavan həyatını təmin etmək. Bu məqsədlə şəhərdə genişmiqyaslı layihələrin icrasına başlanıldı.
Ağdamın əvvəlki şöhrətinin bərpası ilk növbədə onun iqtisadi potensialının yenidən canlandırılmasını tələb edir. Bu istiqamətdə Ağdam Sənaye Parkının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye Parkında fəaliyyət göstərən və yaradılması nəzərdə tutulan müəssisələr istehsalın genişləndirilməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına, yerli xammaldan səmərəli istifadəyə və sahibkarlığın inkişafına şərait yaradır. Burada həyata keçirilən layihələr Ağdamın gələcəkdə mühüm sənaye və istehsal mərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün möhkəm zəmin formalaşdırır.
Kənd təsərrüfatı da Ağdamın ənənəvi iqtisadi fəaliyyət sahələrindən biridir. Rayonun münbit torpaqları və kənd təsərrüfatı ənənələri bu sahənin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Taxılçılıq, üzümçülük, heyvandarlıq, tərəvəzçilik və digər istiqamətlərdə istehsalın genişləndirilməsi həm yerli əhalinin məşğulluğuna, həm də ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə töhfə verə bilər. Müasir suvarma sistemlərinin, aqrotexniki yeniliklərin və innovativ təsərrüfatçılıq metodlarının tətbiqi kənd təsərrüfatının məhsuldarlığını artıracaq.
Ağdamın əvvəlki şöhrətinin qaytarılmasında mədəniyyət və turizm sahələrinin inkişafı da mühüm yer tutur. Şəhərin tarixi abidələri, milli memarlıq nümunələri, qədim yaşayış ənənələri və Qarabağa xas mədəni mühit turizm baxımından böyük potensiala malikdir. İmarət kompleksi, Cümə məscidi və digər tarixi məkanlar Ağdamın keçmişini yaşadan mühüm irs nümunələridir. Onların qorunması və tanıdılması şəhərin mədəni həyatının canlanmasına xidmət edir.
Bununla yanaşı, Ağdamda yeni məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, mədəniyyət və idman obyektlərinin yaradılması gələcək inkişafın sosial əsaslarını formalaşdırır. Çünki şəhərin dirçəlişi yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülə bilməz. İnsanların keyfiyyətli təhsil alması, tibbi xidmətlərdən yararlanması, asudə vaxtını səmərəli keçirməsi və sosial həyatda fəal iştirak etməsi də mühüm şərtdir.
Ağdamın əvvəlki şöhrətinin bərpasında ən vacib məqamlardan biri doğma yurdlarına qayıdan insanların bu torpaqlarda yenidən məskunlaşmasıdır. Uzun illər Ağdam həsrəti ilə yaşayan sakinlər üçün doğma evə qayıtmaq həyatlarının ən əlamətdar hadisəsidir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində şəhərdə və rayonun kəndlərində yaşayış üçün zəruri şərait yaradılır. İnsanların öz evlərində yaşaması, işləməsi, övladlarını böyütməsi və gələcək planlarını doğma torpaqlarında qurması Ağdamın həqiqi dirçəlişinin əsas göstəricisidir.
Əlbəttə, Ağdamın əvvəlki şöhrətini qaytarmaqla yanaşı, onu daha müasir və rəqabətqabiliyyətli şəhərə çevirmək də qarşıda duran əsas məqsədlərdəndir. Bu gün qurulan Ağdam dünənin təkrarı olmayacaq. O, tarixi ənənələrini qoruyaraq yeni iqtisadi imkanlara, müasir texnologiyalara və müasir şəhərsalma prinsiplərinə əsaslanan inkişaf modelinə sahib olacaq.
Ağdamın gələcəyini yalnız layihələr və tikinti obyektləri deyil, burada yenidən formalaşacaq canlı şəhər həyatı müəyyən edəcək. Vaxtilə bu şəhəri məşhurlaşdıran zəhmətkeş insanlar, ticarət ənənələri, mədəni mühit və qonaqpərvərlik yenidən özünə qayıdacaq. Ağdamın şöhrəti onun insanlarının əməyi ilə yenidən yüksələcək. Doğma yurduna qayıdan hər bir ailə bu böyük tarixi prosesin iştirakçısına çevriləcək.
Ələkbər Novruzov,
Xəzər rayonunun gənc fəalı



