Cəbrayıl əməliyyatı Azərbaycan tarixinin ən mühüm hərbi mərhələlərindən biri kimi yadda qalan hadisələrdəndir. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsinin ilk günlərindən Cəbrayıl istiqamətində şiddətli döyüşlər getmiş, Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri azad edilmişdi. Oktyabrın 3-də isə Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndlərinin azad olunması ilə əməliyyatın miqyası daha da genişlənmişdi. Nəhayət, oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhərinin və rayonun bir sıra kəndlərinin azad edilməsi uzun illər davam edən həsrətə son qoyan tarixi hadisəyə çevrildi. Rəsmi xronologiyada Cəbrayılın azad edilməsi Vətən müharibəsinin ilk günlərində əldə olunan mühüm nəticələr sırasında göstərilir.
Cəbrayıl əməliyyatının mürəkkəbliyi yalnız döyüşlərin şiddəti ilə deyil, qarşıya çıxan istehkamların və müdafiə xətlərinin yarılması ilə də bağlı idi. Sonrakı çıxışlarda həmin ərazidə bir neçə xətdən ibarət istehkamların qurulduğu və onların yarılmasının böyük qəhrəmanlıq və fədakarlıq tələb etdiyi qeyd olunub. Bu baxımdan Cəbrayıl istiqamətində aparılan döyüşlər hərbçilərdən yüksək hazırlıq, dözümlülük, koordinasiya və böyük iradə tələb edən ağır sınaq idi. Döyüş meydanında hər bir kəndin, hər bir yüksəkliyin və hər bir mövqenin əldə olunması qarşıdakı mərhələlər üçün mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Cəbrayıl şəhərinin oktyabrın 4-də azad edilməsi isə müharibənin ilk həftəsində bir rayon mərkəzinin azad olunması baxımından xüsusi məna daşıdı və Azərbaycan Ordusunun sonrakı əməliyyatlarına mənəvi təsir göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi təqdim edildi.
Cəbrayılın azadlığı həm də uzun illər doğma torpağından ayrı düşmüş insanların qəlbində yeni bir ümid səhifəsi açdı. Viran edilmiş şəhərin üzərində Azərbaycan bayrağının dalğalanması təkcə hərbi uğurun deyil, yurd həsrətinin sona çatacağına inamın rəmzinə çevrildi. Müharibədən sonra Cəbrayılın bərpasına başlanılması bu tarixi dönüşün davamı oldu; şəhərin yenidən qurulması, yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılması keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurda qayıdışına yönəlmiş prosesin mühüm hissəsinə çevrildi. Beləliklə, Cəbrayıl əməliyyatı tarixdə yalnız mürəkkəb döyüşlərin aparıldığı bir mərhələ kimi deyil, azadlıqdan quruculuğa uzanan böyük yolun başlanğıc nöqtələrindən biri kimi də öz yerini aldı.
Faiq Xələfov ,
YAP Xəzər rayon təşkilatının fəalı
