Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində müstəqillik və suverenlik anlayışları xüsusi məna daşıyır. Suveren dövlət olmaq xalqın öz taleyini sərbəst müəyyən etməsi, milli maraqlarını qoruması və gələcəyini özü formalaşdırması deməkdir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 31 avqust 1994-cü ildə Bakı şəhərinin təhsil işçiləri ilə görüşündə səsləndirdiyi “…Azərbaycanın suverenliyi hər bir Azərbaycan vətəndaşı üçün ən müqəddəs məqsəddir, ən müqəddəs vəzifədir” fikri də məhz dövlət müstəqilliyinin və suverenliyin xalqımız üçün daşıdığı böyük əhəmiyyəti ifadə edir.1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi proseslərlə üz-üzə idi. Müstəqilliyin ilk illərində ölkədə baş verən siyasi böhran, idarəetmədə yaranmış problemlər, iqtisadi çətinliklər və Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsini həyati zərurətə çevirirdi. Belə bir dövrdə milli dövlətçilik ideyasının cəmiyyətdə möhkəmləndirilməsi və insanların vahid məqsəd ətrafında səfərbər olunması mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi olub. Onun yanaşmasında dövlətçilik yalnız siyasi institutların fəaliyyəti ilə məhdudlaşmırdı. Dövlətin mövcudluğu, ərazi bütövlüyü, milli maraqların qorunması və xalqın gələcəyinin təmin olunması hər bir vətəndaşın məsuliyyəti kimi təqdim edilirdi. Bu baxış suverenlik anlayışını cəmiyyətin bütün təbəqələri üçün ümumi milli dəyərə çevirirdi.
Suverenlik ilk növbədə dövlətin öz ərazisində ali hakimiyyətə malik olması və daxili və xarici siyasətini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi ilə bağlıdır. Lakin onun real təminatı yalnız hüquqi sənədlərlə deyil, güclü dövlət institutları, sabit ictimai münasibətlər, milli birlik və vətəndaş məsuliyyəti ilə mümkündür. Dövlətin müstəqilliyini qorumaq üçün iqtisadi potensialın artırılması, müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi, qanunun aliliyinin təmin olunması və beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi mühüm şərtlərdir.Bu baxımdan təhsil sisteminin də xüsusi roluvardır. Heydər Əliyevin həmin fikri məhz təhsil işçiləriilə görüşdə səsləndirməsi təsadüfi deyil. Çünkidövlətçilik şüurunun formalaşması ilk növbədə gəncnəslin dünyagörüşü, vətənə bağlılığı, tarixi yaddaşı vəhüquqi bilikləri ilə əlaqədardır. Məktəb və müəllimyalnız bilik verən deyil, eyni zamanda gələcəkvətəndaşın dünyagörüşünün formalaşmasına təsirgöstərən mühüm sosial institutdur.
Müstəqil Azərbaycanın gələcəyinin etibarlı təminolunması üçün gənc nəslin ölkənin tarixi, dövlətçilikənənələri, milli-mədəni irsi və müasir inkişaf yoluhaqqında dolğun məlumatlandırılması vacibdir. Dövlətrəmzlərinə, Konstitusiyaya və qanunlara hörmət, ictimai məsuliyyət, vətəndaş həmrəyliyi kimi dəyərlərdə bu prosesin mühüm hissəsidir. Suverenliyinqorunması yalnız müəyyən dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir.
Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsindəmühüm mərhələlərdən biri dövlət institutlarınınformalaşdırılması və hüquqi əsasların gücləndirilməsiolub. 1995-ci ildə qəbul edilmiş AzərbaycanRespublikasının Konstitusiyası dövlət quruluşununfundamental prinsiplərini müəyyənləşdirdi, insan vəvətəndaş hüquq və azadlıqlarının təminatını təsbit etdi. Bu hüquqi baza müstəqil dövlətin inkişafı və idarəçiliksisteminin təkmilləşdirilməsi baxımından mühüməhəmiyyət daşıdı.
Sonrakı illərdə Azərbaycanın iqtisadi potensialınıngücləndirilməsi də suveren dövlət kimi inkişafimkanlarını genişləndirdi. Güclü iqtisadiyyat dövlətinsosial proqramlar həyata keçirməsinə, müdafiəqabiliyyətini artırmasına, infrastruktur layihələrinireallaşdırmasına və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarınıgenişləndirməsinə şərait yaradır. İqtisadi müstəqilliksiyasi müstəqilliyin dayanıqlılığına təsir edən əsasamillərdən biridir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyininbərpası istiqamətində həyata keçirilən siyasət dədövlətçilik tarixinin mühüm səhifələrindən biridir. 2020-ci ildə baş vermiş İkinci Qarabağ müharibəsinəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün böyükhissəsi bərpa edildi. 2023-cü ilin sentyabrında həyatakeçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonraisə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin tam təmin olunduğu bildirildi. Bu proseslər dövlətin ərazibütövlüyü və suverenliyi məsələsinin Azərbaycancəmiyyəti üçün nə qədər fundamental əhəmiyyətdaşıdığını bir daha göstərdi.
Suverenliyin tam təmin olunması ilə qarşıya yenivəzifələr çıxır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdəgenişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin aparılması, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarınaqayıdışının təmin edilməsi, müasir infrastrukturunyaradılması və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadihəyatına reinteqrasiyası dövlətin qarşısında duranmühüm istiqamətlərdəndir. Bu proses həm dəAzərbaycanın dövlət imkanlarının və idarəçilikpotensialının nümayişidir.
Suverenlik anlayışı eyni zamanda milli həmrəyliklə sıx bağlıdır. Cəmiyyət daxilində birlik, qarşılıqlı hörmət vəümumi dövlət maraqlarının üstün tutulması ölkəninsabitliyinin əsas şərtlərindəndir. Fərqli sosial qruplarınvə müxtəlif dünyagörüşünə malik insanların ümumidövlətçilik dəyərləri ətrafında birləşməsi müstəqilliyindaha etibarlı şəkildə qorunmasına xidmət edir.
Heydər Əliyevin “Azərbaycanın suverenliyi hər birAzərbaycan vətəndaşı üçün ən müqəddəs məqsəddir, ən müqəddəs vəzifədir” fikri bu gün də dövlətçilikdüşüncəsinin mühüm ifadələrindən biri kimiəhəmiyyətini qoruyur. Bu fikir vətəndaş qarşısındaməsuliyyəti, dövlətə bağlılığı və milli maraqlarınqorunmasını ön plana çıxarır. Suverenliyin qorunmasıyalnız hərbi və siyasi sahələrlə məhdudlaşmır; elm, təhsil, iqtisadiyyat, mədəniyyət, informasiyatəhlükəsizliyi və ictimai həyatın bütün sahələrindədövlətin gücləndirilməsi bu məqsədə xidmət edir.
Müasir dövrdə Azərbaycan öz suverenliyini qorumaqlayanaşı, regionda sülh və əməkdaşlığınmöhkəmləndirilməsi istiqamətində də fəaliyyətgöstərir. Ölkənin nəqliyyat, enerji və digər regional layihələrdə iştirakı, müxtəlif dövlətlərlə ikitərəfli vəçoxtərəfli əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi müstəqilxarici siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir. Millimaraqlara əsaslanan və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığayönələn siyasət Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərininmöhkəmlənməsinə imkan yaradır.
Bu gün suveren Azərbaycanın qarşısında dayanan əsasvəzifələrdən biri əldə olunmuş dövlətçiliknailiyyətlərinin qorunması və gələcək nəsillərəötürülməsidir. Bunun üçün güclü iqtisadiyyat, müasirtəhsil, yüksək texnologiyalar, qanunun aliliyi, millibirlik və vətəndaş məsuliyyəti mühüm əhəmiyyətdaşıyır. Hər bir vətəndaşın dövlətin inkişafına özfəaliyyəti ilə töhfə verməsi suverenliyin daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın suverenliyi xalqımızın tarixi iradəsinin, müstəqillik arzusunun və dövlətçilik ənənələrininifadəsidir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin illərəvvəl səsləndirdiyi fikirdə vurğulanan “müqəddəsməqsəd” və “müqəddəs vəzifə” anlayışları bu gün dəöz aktuallığını saxlayır. Güclü dövlət, milli birlik vəməsuliyyətli vətəndaş mövqeyi Azərbaycanınmüstəqilliyinin və suverenliyinin etibarlı təminatıdır.
Seyfullayev Qağaməli ,
YAP Xətai rayon təşkilatının Zığ yolu 41 C ünvanındaərazi partiya təşkilatınn sədri,“Neftqaztikinti”trestinin rəisi
