Azərbaycan Respublikası ilə Kamboca Krallığı arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı istiqamətində imzalanmış sənədlər iki ölkənin ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və biznes mühitində qarşılıqlı imkanların artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Oktyabrın 12-də Bakıda keçirilən sənədlərin mübadiləsi mərasimində ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə çərçivə sazişinin, eləcə də gəlirlər üzrə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılmasına və vergi yayınmasının qarşısının alınmasına dair sazişin mübadilə olunması iqtisadi münasibətlərin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsinə yönəlib.
Dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün qarşılıqlı maraqların mövcudluğu mühüm şərt olsa da, bu əlaqələrin davamlı xarakter alması aydın hüquqi çərçivələrin formalaşdırılmasını da tələb edir. Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə çərçivə sazişi tərəflər arasında münasibətlərin inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmək və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarını araşdırmaq üçün ümumi zəmin yaradır. Sənədin praktiki əhəmiyyəti onun müddəalarının həyata keçirilməsi, müvafiq qurumlar arasında əlaqələrin qurulması və sahibkarların qarşılıqlı bazarlar barədə məlumatlılığının artırılması ilə daha da genişlənə bilər.
Azərbaycan və Kamboca arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi üçün hər iki ölkənin biznes dairələrinin birbaşa təmaslarının artırılması vacibdir. Sahibkarlar arasında görüşlərin təşkili, biznes forumlarının keçirilməsi, istehsal və xidmət sahələrində əməkdaşlıq imkanlarının öyrənilməsi qarşılıqlı ticarətin genişlənməsinə şərait yarada bilər. Bu prosesdə dövlət qurumlarının əsas vəzifələrindən biri biznes subyektlərinin məlumat əldə etməsini asanlaşdırmaq, mövcud əməkdaşlıq mexanizmlərini tanıtmaq və tərəfdaşlıq üçün əlverişli şəraitin formalaşmasına dəstək göstərməkdir.
İkiqat vergitutmanın aradan qaldırılmasına dair sazişin əhəmiyyəti də məhz bu kontekstdə dəyərləndirilməlidir. Müxtəlif ölkələrdə gəlir əldə edən şirkətlər və digər vergi ödəyiciləri üçün vergi öhdəliklərinin aydın şəkildə müəyyənləşdirilməsi beynəlxalq iqtisadi fəaliyyətin vacib şərtlərindən biridir. İkiqat vergitutma ilə bağlı məsələlərin tənzimlənməsi vergi ödəyicilərinin eyni gəlir üzrə üzləşə biləcəyi təkrar vergi yükünün aradan qaldırılmasına yönəlir. Vergi yayınmasının qarşısının alınması və vergi güzəştlərindən sui-istifadə hallarının məhdudlaşdırılması isə dövlətlərin maliyyə maraqlarının qorunmasına xidmət edir.
İqtisadi əməkdaşlığın inkişafında hüquqi mexanizmlərlə yanaşı, qarşılıqlı etimad və məlumat mübadiləsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müəssisələrin fəaliyyət göstərdikləri bazarlardakı qaydaları anlaması, vergi öhdəlikləri barədə dolğun məlumata malik olması və tərəfdaşları ilə uzunmüddətli münasibətlər qurması biznes risklərinin daha düzgün qiymətləndirilməsinə imkan verir. Bu baxımdan imzalanmış sənədlərin tətbiqi dövlət və özəl sektor arasında əlaqələrin gücləndirilməsini, eləcə də iqtisadi əməkdaşlığın praktiki istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsini zəruri edir.
Azərbaycanın müxtəlif ölkələrlə iqtisadi əlaqələri genişləndirmək istiqamətində həyata keçirdiyi siyasət yeni bazarlarla təmasların qurulmasına və beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının artırılmasına yönəlib. Kamboca ilə münasibətlər də bu baxımdan əlavə potensial daşıyır. İki ölkənin sahibkarlarının bir-birinin iqtisadi imkanlarını daha yaxından öyrənməsi, ticarət prosedurları barədə məlumat əldə etməsi və konkret layihələr ətrafında müzakirələr aparması əməkdaşlığın real məzmununu zənginləşdirə bilər.
İmzalanmış sənədlərin iqtisadi səmərəsi onların tətbiqindən, biznes dairələrinin fəallığından və əməkdaşlıq üçün müəyyən edilən istiqamətlərin ardıcıl inkişaf etdirilməsindən asılı olacaq. Hüquqi bazanın möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, sahibkarlar arasında qarşılıqlı əlaqələrin genişləndirilməsi, investisiya imkanlarının araşdırılması və mövcud çətinliklərin aradan qaldırılması ikitərəfli iqtisadi münasibətlərin inkişafına töhfə verə bilər. Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının iqtisadi istiqamətdə genişlənməsi üçün yaradılan bu zəmin gələcəkdə yeni təşəbbüslərin ortaya çıxmasına imkan verir.
Ləman Məmmədli,
YAP Xətai rayon təşkilatı fəalı
