Hər bir xalqın gələcəyi onun gənc nəslinin tarixinə, mədəniyyətinə və milli dəyərlərinə münasibəti ilə sıx bağlıdır. Gənclərin öz köklərini tanıması, dövlətçilik tarixini öyrənməsi və mənsub olduğu xalqın mədəni irsinə hörmətlə yanaşması güclü cəmiyyətin formalaşmasının əsas şərtlərindəndir. Şuşa bu baxımdan Azərbaycan gəncliyi üçün xüsusi mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Şəhərin zəngin tarixi, yetişdirdiyi görkəmli şəxsiyyətlər, musiqi və poeziya ənənələri, eləcə də azadlıq uğrunda keçdiyi mürəkkəb yol gənc nəslin milli kimliyinin formalaşması üçün qiymətli mənbədir. Şuşa Şəhəri Günü bu tarixi irsin gənclərə çatdırılması və onların milli yaddaşla əlaqəsinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Şuşanın tarixi Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin öyrənilməsi üçün də əhəmiyyətli nümunələr təqdim edir. XVIII əsrdə Qarabağ xanlığının mühüm mərkəzi kimi formalaşan şəhər zaman keçdikcə siyasi, iqtisadi və mədəni həyatın inkişafında xüsusi rol oynayıb. Şuşanın qala divarları, tarixi məhəllələri və memarlıq nümunələri keçmiş dövrlərin şəhərsalma təcrübəsini əks etdirir. Bu məkanların öyrənilməsi gənclərə tarixə yalnız hadisələrin ardıcıllığı kimi deyil, insanların yaratdığı və nəsillər boyu qoruduğu dəyərlər sistemi kimi yanaşmağı öyrədir. Tarixi abidələr xalqın həyat tərzi, dünyagörüşü və yaradıcılıq qabiliyyəti haqqında mühüm məlumatlar daşıyır.
Şuşanın yetişdirdiyi şəxsiyyətlərin həyat və fəaliyyəti gənclər üçün xüsusi örnəkdir. Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan və digər görkəmli sənətkarlar öz yaradıcılıqları ilə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafına əvəzsiz töhfələr veriblər. Onların həyat yolu istedadın, zəhmətin, biliyin və milli dəyərlərə bağlılığın əhəmiyyətini göstərir. Gənclərin bu şəxsiyyətlərin yaradıcılığını öyrənməsi yalnız mədəni məlumatların əldə edilməsi deyil, həm də yaradıcılıq və məsuliyyət nümunələrinin mənimsənilməsi deməkdir. Belə nümunələr gənclərdə öz potensialına inam yaradır, onları elmə, sənətə və ictimai fəaliyyətə həvəsləndirir.
Şuşanın taleyi gənc nəslə vətənpərvərliyin mahiyyətini anlamaq baxımından da mühüm dərslər verir. Şəhərin 1992-ci ildə işğal olunması xalqımız üçün ağır itki oldu. Uzun illər ərzində Şuşadan ayrı düşmüş insanların doğma yurda qayıtmaq arzusu milli yaddaşın qorunmasında mühüm rol oynadı. 2020-ci il noyabrın 8-də şəhərin azad edilməsi isə bu inamın gerçəkləşdiyini nümayiş etdirdi. Şuşa uğrunda mübarizə Azərbaycan hərbçilərinin qəhrəmanlığını, şəhidlərimizin fədakarlığını və xalqımızın birliyini tarixə yazdı. Bu hadisələrin gənclərə faktlara əsaslanan şəkildə çatdırılması onların müstəqilliyin və ərazi bütövlüyünün dəyərini daha dərindən anlamasına kömək edir.
Vətənpərvərlik anlayışı yalnız tarixi qəhrəmanlıq nümunələrini xatırlamaqla məhdudlaşmır. Müasir dövrdə bu keyfiyyət bilik qazanmaq, peşəkar olmaq, qanunlara hörmət göstərmək, cəmiyyət qarşısında məsuliyyət daşımaq və ölkənin inkişafına töhfə vermək kimi davranışlarda da özünü göstərir. Gənclər təhsil sahəsində uğur qazanmaqla, elmi araşdırmalar aparmaqla, texnologiyalar yaratmaqla, sahibkarlıq təşəbbüslərində iştirak etməklə və sosial problemlərin həllinə dəstək verməklə dövlətin güclənməsinə töhfə verə bilərlər. Şuşanın tarixi gənclərə göstərir ki, milli irsi qorumaqla yanaşı, gələcəyin qurulmasında fəal iştirak etmək də vətəndaşlıq məsuliyyətinin mühüm hissəsidir.
Təhsil müəssisələrinin Şuşanın tarixinin və mədəniyyətinin öyrədilməsində rolu böyükdür. Məktəblərdə və universitetlərdə şəhərə həsr olunmuş elmi konfransların, mühazirələrin, inşa müsabiqələrinin, sərgilərin və yaradıcılıq layihələrinin təşkili gənclərin mövzuya marağını artıra bilər. Şuşanın tarixi abidələri, görkəmli şəxsiyyətləri, musiqi ənənələri və azadlıq uğrunda mübarizəsi müxtəlif fənlər çərçivəsində öyrənilə bilər. Tarix dərslərində hadisələrin səbəb və nəticələrinin təhlili, ədəbiyyat dərslərində Şuşa ilə bağlı əsərlərin araşdırılması, musiqi dərslərində şəhərin sənət irsinin tanıdılması mövzunun daha əhatəli mənimsənilməsinə şərait yaradır.
Gənclərin Şuşa ilə tanışlığı yalnız kitablar və dərslərlə məhdudlaşmamalıdır. Tarixi məkanlara səfərlər, muzey ziyarətləri, mədəniyyət tədbirlərində iştirak və maarifləndirici ekskursiyalar biliklərin praktik təcrübə ilə zənginləşdirilməsinə imkan verir. Şuşanın küçələrini, tarixi binalarını və mədəniyyət ocaqlarını görmək gənclərin şəhərə bağlılığını gücləndirə bilər. Belə səfərlər zamanı peşəkar bələdçilərin iştirakı, tarixi məlumatların dəqiq təqdim olunması və abidələrə hörmət qaydalarının izahı mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tarixi irslə birbaşa təmas gənclərdə qoruma və məsuliyyət hissini artıran təsirli vasitələrdəndir.
Rəqəmsal texnologiyalar Şuşanın tarixinin gənc nəslə çatdırılması üçün yeni imkanlar açır. Elektron kitablar, sənədli filmlər, virtual muzeylər, interaktiv xəritələr və rəqəmsal arxivlər şəhərin tarixi haqqında məlumatların daha əlçatan olmasına şərait yaradır. Şuşanın tarixi abidələrinin üçölçülü modellərinin hazırlanması, qədim fotoşəkillərin rəqəmsallaşdırılması və görkəmli şəxsiyyətlərin həyatına həsr olunmuş multimedia layihələri gənclərin öyrənmə prosesini daha maraqlı edə bilər. Bununla yanaşı, internetdə yayılan məlumatların etibarlılığını qiymətləndirmək bacarığı da vacibdir. Gənclər tarixi mövzularla bağlı məlumatları araşdırarkən mötəbər mənbələrə üstünlük verməli və faktlarla əsassız iddiaları fərqləndirməyi bacarmalıdırlar.
Şuşanın mədəni irsi gənclərin yaradıcılıq potensialının inkişafı üçün də geniş imkanlar yaradır. Şəhərin tarixinə həsr olunmuş rəsm sərgiləri, foto layihələri, qısametrajlı filmlər, musiqi proqramları və ədəbi müsabiqələr gənclərin öz bacarıqlarını nümayiş etdirməsinə şərait yarada bilər. Belə təşəbbüslər milli irsin müasir ifadə vasitələri ilə təqdim olunmasına, ənənə ilə yenilik arasında əlaqənin qurulmasına kömək edir. Gənclərin yaradıcılıq fəaliyyəti Şuşanın tarixinin yeni auditoriyalara çatdırılmasını da asanlaşdırır. Bu prosesdə əsas məqsəd tarixi irsi dəyişdirmək deyil, onun mahiyyətini müasir vasitələrlə daha anlaşıqlı şəkildə təqdim etməkdir.
Şuşa Şəhəri Günü gənclərə yalnız keçmişi xatırlatmır, həm də gələcəyə dair vəzifələri müəyyənləşdirir. Şəhərin bərpası, tarixi abidələrin qorunması, mədəniyyət müəssisələrinin inkişafı və iqtisadi imkanların genişləndirilməsi gələcək nəsillərin də iştirak edə biləcəyi uzunmüddətli proseslərdir. Gənclər memarlıq, mühəndislik, tarix, turizm, informasiya texnologiyaları, incəsənət və digər sahələrdə bilik əldə etməklə Şuşanın inkişafına töhfə verə bilərlər. Onların təşəbbüsləri şəhərin həm tarixi simasının qorunmasına, həm də müasir həyatın tələblərinə uyğun inkişafına dəstək ola bilər.
Milli yaddaşın davamlılığı nəsillər arasında mənəvi əlaqənin qorunmasından asılıdır. Böyüklərin tarixi təcrübəsinin gənclərə çatdırılması, şəhidlərin xatirəsinə hörmət və milli mədəniyyətə qayğı cəmiyyətin mənəvi bütövlüyünü gücləndirir. Şuşanın tarixini öyrənən gənc öz xalqının keçdiyi yolu daha yaxşı anlayır, bu günün imkanlarını qiymətləndirir və gələcək qarşısında məsuliyyətini dərk edir. Bu baxımdan Şuşa yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də milli özünüdərkin inkişafına xidmət edən canlı məktəbdir.
Şuşa Azərbaycan gəncliyinin yaddaşında milli qürurun, yaradıcılığın və vətənə sədaqətin rəmzi kimi yaşamalıdır. Şəhərin tarixi irsini öyrənmək, mədəni sərvətlərini qorumaq və inkişafına töhfə vermək gələcək nəsillərin mühüm vəzifələrindəndir. Şuşa Şəhəri Günü bu məsuliyyəti bir daha xatırladır, gəncləri milli dəyərlərə bağlı qalmağa və müasir biliklərlə silahlanmağa çağırır. Öz tarixini tanıyan, mədəniyyətini qoruyan və gələcəyə məsuliyyətlə yanaşan gənclər Azərbaycanın davamlı inkişafının əsas dayaqlarından biri olacaqlar.
Ramil Teyyubov,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
