8 Noyabr – Şuşa şəhəri günü Azərbaycan xalqının milli tarixində, dövlətçilik ənənələrində və mənəvi yaddaşında xüsusi yer tutan əlamətdar gündür. Bu tarix 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşa şəhərinin Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilməsini təcəssüm etdirir. Şuşanın azad olunması Vətən müharibəsinin gedişində həlledici əhəmiyyətə malik olmaqla, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm tarixi mərhələ kimi qiymətləndirilir. Bu qələbə xalqın milli iradəsinin, dövlətin siyasi qətiyyətinin və Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətinin təntənəsi olmuşdur. Şuşa şəhəri Azərbaycanın qədim tarixini, zəngin mədəniyyətini və milli kimliyini özündə birləşdirən mühüm tarixi-mədəni mərkəzdir. Şəhərin əsası 1752-ci ildə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən qoyulmuş, sonrakı dövrlərdə Qarabağ xanlığının siyasi, iqtisadi və mədəni həyatında mühüm rol oynamışdır. Şuşa uzun müddət Azərbaycanın ədəbiyyat, musiqi və incəsənət mərkəzlərindən biri olmuş, bir sıra görkəmli şəxsiyyətlərin yetişməsinə şərait yaratmışdır. Məhz bu səbəbdən Şuşa Azərbaycan xalqının milli-mənəvi dəyərlərinin, tarixi yaddaşının və mədəni irsinin ayrılmaz hissəsi hesab edilir. 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi Azərbaycan xalqının tarixində ağır faciələrdən biri olmuşdur. İşğal nəticəsində şəhərin tarixi-mədəni abidələrinə ciddi ziyan dəymiş, əhalisi doğma torpaqlarından məcburi köçkün düşmüşdür. Uzun illər ərzində Şuşanın azad edilməsi Azərbaycanın əsas milli və dövlətçilik məqsədlərindən biri olaraq qalmışdır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi bu məqsədin reallaşdırılması üçün tarixi şərait yaratmışdır. 2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Ordusunun Şuşa şəhərini azad etməsi hərbi-strateji baxımdan müstəsna əhəmiyyət daşımışdır. Şuşa uğrunda aparılan əməliyyatlar Azərbaycan hərbçilərinin yüksək peşəkarlığını, cəsarətini və qəhrəmanlığını nümayiş etdirmişdir. Şəhərin mürəkkəb coğrafi şəraitdə azad olunması hərbi tarix baxımından mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin sonrakı gedişinə ciddi təsir göstərmiş və 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın qəbul olunması ilə nəticələnən proseslərdə mühüm rol oynamışdır. Şuşanın azad edilməsindən sonra şəhərin tarixi simasının bərpası, mədəni irsinin qorunması və müasir infrastrukturunun yaradılması istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmişdir. Tarixi və dini abidələrin bərpası, yolların, yaşayış məntəqələrinin və sosial obyektlərin yenidən qurulması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Şuşanın 2021-ci ildə Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi şəhərin ölkənin mədəni həyatındakı müstəsna mövqeyini bir daha təsdiqləmişdir. 2023-cü ildə Şuşanın Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı seçilməsi də onun beynəlxalq mədəni əhəmiyyətinin göstəricisi olmuşdur. Şuşanın azad edilməsi yalnız ərazi bütövlüyünün bərpası ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşının, milli kimliyinin və mənəvi dəyərlərinin yenidən təsdiqi kimi çıxış edir. Şəhərdə keçirilən beynəlxalq tədbirlər, festivallar və mədəniyyət layihələri Azərbaycanın zəngin irsinin dünya ictimaiyyətinə təqdim edilməsinə, ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artırılmasına xidmət edir.
Nəticədə, 8 Noyabr – Şuşa şəhəri günü Azərbaycanın milli qürurunun, dövlətçilik qüdrətinin və tarixi qələbəsinin rəmzidir. Bu əlamətdar tarix xalqın öz tarixinə, mədəniyyətinə və torpaqlarına bağlılığını nümayiş etdirir. Şuşanın azadlığı və yenidən dirçəldilməsi gələcək nəsillər üçün vətənpərvərlik, milli birlik və dövlət müstəqilliyinə sədaqət nümunəsi olmaqla, Azərbaycan tarixində əbədi yaşayacaqdır.
Rəsul Babayev,
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəal gənci
