
Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçiriləngenişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri ölkənin müasir inkişaf tarixindəmühüm mərhələ təşkil edir. Bu prosesdə Ağdam şəhərinin xüsusi yerivardır. Uzun illər işğal altında qalmış, infrastrukturu dağıdılmış vəsakinləri doğma yurdlarından ayrı düşmüş Ağdam bu gün yenidənqurulur, müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında inkişaf etdirilir. Şəhərdəhəyata keçirilən layihələr Azərbaycanın azad edilmiş torpaqlarda həyatıbərpa etmək, insanların təhlükəsiz və rahat yaşayışını təmin etmək, iqtisadi potensialı hərəkətə gətirmək məqsədlərini özündə birləşdirir.
2020-ci il noyabrın 20-də Ağdam rayonunun işğal altında qalanərazilərinin Azərbaycana qaytarılması şəhərin gələcək inkişafı üçün yeniimkanlar açdı. Bu hadisə uzun illər doğma evlərindən uzaqda yaşayanağdamlıların qayıdış ümidlərini gücləndirdi və bölgədə bərpa prosesininbaşlanmasına şərait yaratdı. İşğal dövründə şəhərin yaşayış fonduna, sosial obyektlərinə, yollarına və digər infrastrukturuna ciddi ziyandəymişdi. Buna görə də qarşıda duran vəzifə yalnız dağıntıları aradanqaldırmaq deyil, Ağdamı insanların yaşaması, işləməsi, təhsil alması vəsosial həyatda fəal iştirak etməsi üçün əlverişli məkana çevirmək idi.
Şəhərin gələcək inkişafının planlı şəkildə təşkil olunması yenidənqurmaişlərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Ağdamın Baş planında yaşayışməhəllələrinin, ictimai məkanların, nəqliyyat yollarının, istehsalsahələrinin və yaşıllıq ərazilərinin əlaqəli şəkildə inkişaf etdirilməsinəzərdə tutulur. Müasir şəhərsalma yanaşması insanların gündəlikehtiyaclarının nəzərə alınmasını, xidmətlərə rahat çıxışın təminedilməsini və şəhər mühitinin uzunmüddətli istifadəyə uyğunqurulmasını tələb edir. Bu baxımdan Ağdamda aparılan işlər şəhərinyalnız bugünkü ehtiyaclarına deyil, gələcək nəsillərin yaşayış şəraitinədə hesablanır.
İnfrastrukturun bərpası şəhərin iqtisadi və sosial həyatının canlanmasıüçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Avtomobil yollarının və dəmir yoluəlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, kommunal xidmətlərin qurulması, elektrik enerjisi, su, qaz və rabitə təminatının yaxşılaşdırılması Ağdamındigər bölgələrlə əlaqələrini gücləndirir. Nəqliyyat imkanlarınıngenişlənməsi insanların rahat hərəkətinə, məhsulların daşınmasına vəsahibkarlıq fəaliyyətinin inkişafına şərait yaradır. Eyni zamanda, müasirinfrastruktur şəhərin gələcəkdə Qarabağın mühüm iqtisadi və logistikamərkəzlərindən birinə çevrilməsi üçün əsas formalaşdırır.
Ağdamın dirçəlişində iqtisadiyyatın bərpası xüsusi yer tutur. Şəhəryaxınlığında yaradılmış Ağdam Sənaye Parkı istehsal müəssisələrininfəaliyyətə başlaması, sahibkarlığın inkişafı və yeni iş yerlərinin açılmasıbaxımından əhəmiyyətlidir. Sənaye Parkının yaradılmasının əsasməqsədləri sırasında işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi sisteməinteqrasiyası, istehsal imkanlarının genişləndirilməsi və əhalinindayanıqlı məşğulluğunun təmin edilməsi dayanır. İstehsalmüəssisələrinin fəaliyyəti təkcə sənaye sektoruna deyil, nəqliyyat, xidmət, ticarət və digər sahələrə də müsbət təsir göstərə bilər. Bu, şəhərin iqtisadi həyatının mərhələli şəkildə canlanmasına imkan yaradır.
Ağdamda quruculuq işlərinin əsas məqsədlərindən biri keçmiş məcburiköçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışını təmin etməkdir. İnsanların özevlərinə dönməsi üçün yaşayış binalarının inşası ilə yanaşı, məktəblərin, səhiyyə müəssisələrinin, sosial xidmət obyektlərinin və ictimaiməkanların yaradılması da vacibdir. Dayanıqlı məskunlaşma yalnızmənzillə təminat demək deyil. İnsanların iş imkanlarına, keyfiyyətlitəhsilə, tibbi xidmətlərə və gündəlik həyat üçün zəruri olan digərxidmətlərə çıxışı təmin olunmalıdır. Buna görə də Ağdamın yenidənqurulması yaşayış, iqtisadiyyat və sosial təminat məsələlərini birləşdirənkompleks prosesdir.
Şəhərin inkişafında ekoloji məsələlərə də diqqət yetirilməsi vacibdir. Yaşıllıq sahələrinin salınması, ictimai parkların yaradılması, ağaclarınqorunması və şəhər mühitinin sağlamlaşdırılması sakinlərin həyatkeyfiyyətini yüksəldən amillərdəndir. Müasir şəhər yalnız binalar vəyollarla deyil, həm də insanların istirahət edə, ünsiyyət qura və asudəvaxtlarını səmərəli keçirə bildikləri ictimai məkanlarla xarakterizəolunur. Ağdamın yeni görkəminin formalaşdırılmasında belə məkanlarınyaradılması şəhərin daha rahat və yaşanıqlı olmasına xidmət edir.
Ağdamın yenidən qurulması həm də tarixi yaddaşın qorunması iləmüşayiət olunur. Şəhərin memarlıq nümunələrinin, dini abidələrinin vəmədəniyyət ocaqlarının bərpası onun keçmişi ilə gələcəyi arasında əlaqəyaradır. Müasir inkişafın tarixi irslə uzlaşdırılması Ağdamınözünəməxsus simasının qorunmasına imkan verir. Şəhərin iqtisadi vəsosial baxımdan inkişaf etməsi ilə yanaşı, mədəni həyatının canlanmasıda onun bütöv dirçəlişinin mühüm şərtidir.
Bu gün Ağdamda aparılan işlər şəhərin gələcəyinə hesablanmış ardıcılquruculuq prosesinin tərkib hissəsidir. Yeni yaşayış sahələri, yollar, istehsal müəssisələri və sosial obyektlər burada həyatın bərpasınaxidmət edir. Ağdamın dirçəlişi dağıntıların aradan qaldırılması iləməhdudlaşmır; bu proses doğma yurda qayıdışın, iqtisadi imkanlarıngenişlənməsinin və ictimai həyatın yenidən formalaşmasının ifadəsidir. Müasir Ağdamın qurulması Qarabağın inkişafına, bölgədə dayanıqlıməskunlaşmaya və Azərbaycanın gələcək nəsillər üçün möhkəm yaşayışmühiti yaratmaq məqsədinə xidmət edir
Əsli Heydərzadəh,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı



