Hər bir dövlətin davamlı inkişafı onun iqtisadi imkanları, siyasi institutları və beynəlxalq əlaqələri ilə yanaşı, cəmiyyət daxilindəki həmrəyliyindən də asılıdır. İnsanları ümumi məqsədlər ətrafında birləşdirən milli ideya, vətəndaşların dövlətə bağlılığı və müxtəlif ictimai qruplar arasında qarşılıqlı hörmət ölkənin möhkəm təməllərini formalaşdırır. Xüsusilə fərqli etnik və dini mənsubiyyətə malik insanların yaşadığı cəmiyyətlərdə bu dəyərlərin qorunması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan təcrübəsi milli kimliyin qorunması ilə mədəni müxtəlifliyin bir-birinə zidd olmadığını, əksinə, düzgün ictimai və dövlət siyasəti şəraitində bir-birini tamamladığını göstərir.
Prezident İlham Əliyevin 27 oktyabr 2026-cı ildə VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışında etdiyi çıxışda milli birlik, azərbaycançılıq və ictimai həmrəylik məsələlərinə xüsusi diqqət yetirməsi təsadüfi deyildi. Dövlət başçısı Azərbaycanın əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlərin bir arada mövcud olduğu ölkə kimi tanındığını, etnik və dini dözümlülüyün xalqımızın tarixi ənənələrinə daxil olduğunu qeyd etdi. O, cəmiyyətdəki ahəngdarlığı ölkənin sabit inkişafını şərtləndirən mühüm amillərdən biri kimi səciyyələndirdi.
Azərbaycanın milli birliyinin əsas xüsusiyyətlərindən biri müxtəlifliyə münasibətdə ortaq vətəndaşlıq prinsipinin ön planda dayanmasıdır. Cəmiyyətin üzvləri fərqli etnik mənşəyə, dini inanca və mədəni ənənələrə malik ola bilərlər. Lakin bu fərqliliklər dövlətə bağlılıq, ümumi vətənə mənsubluq və qanun qarşısında bərabərlik kimi dəyərlərlə uzlaşdıqda ictimai zənginliyə çevrilir. Azərbaycançılıq ideyası da məhz bu birləşdirici mahiyyəti ilə seçilir. O, insanları mənşə fərqlərinə görə ayırmaq əvəzinə, Azərbaycan dövlətinin və xalqının ümumi maraqları ətrafında birləşdirən milli məfkurə kimi çıxış edir.
Dövlət başçısının forumda səsləndirdiyi fikirlərdə Konstitusiyaya uyğun olaraq bütün etnik və dini qrupların bərabər hüquqlarının təmin olunmasına diqqət yetirilməsi bu məsələnin hüquqi əsaslarını da ön plana çıxarır. İctimai həmrəylik yalnız xoş niyyət və ənənələrlə qorunmur. Onun davamlı olması üçün hər bir vətəndaşın hüquqları təmin edilməli, qanunun aliliyi qorunmalı, insanların cəmiyyətin həyatında iştirakına bərabər imkanlar yaradılmalıdır. Hüquqi təminatlarla mənəvi dəyərlərin uzlaşması cəmiyyətdə etimadın möhkəmlənməsinə və sosial münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində inkişafına şərait yaradır.
Azərbaycanın müstəqillik tarixi milli kimliyin qorunmasının dövlətçilik baxımından əhəmiyyətini aydın göstərir. Prezident İlham Əliyev çıxışında xalqımızın müxtəlif siyasi sistemlərdə yaşamasına baxmayaraq, dilini, ənənələrini, həyat tərzini və milli hisslərini qoruyub saxladığını vurğuladı. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə xalq öz taleyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək imkanı qazandı. Sonrakı illərdə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, milli-mənəvi irsin qorunması və ölkənin beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi müstəqilliyin məzmununu daha da genişləndirdi.
Milli birlik anlayışı xüsusilə çətin tarixi mərhələlərdə öz real gücünü göstərir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizə zamanı müxtəlif etnik və dini mənsubiyyətə malik vətəndaşların ümumi məqsəd ətrafında birləşməsi cəmiyyətin həmrəyliyinin mühüm təzahürü kimi təqdim olunur. Prezidentin çıxışında bu birlik “Dəmir yumruq” rəmzi ilə əlaqələndirildi. Həmin ifadə ölkənin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində formalaşmış milli iradəni simvolizə edir.
Lakin milli həmrəyliyin əhəmiyyəti yalnız müharibə və təhlükəsizlik məsələləri ilə məhdudlaşmır. O, iqtisadi inkişaf, təhsil, elm, mədəniyyət, sosial rifah və gələcək nəsillərin formalaşması baxımından da mühüm rol oynayır. Cəmiyyət daxilində etimadın yüksək olması insanların ümumi problemlərin həllində iştirakını asanlaşdırır. Müxtəlif sosial qrupların bir-birinin hüquqlarına hörmət etməsi ictimai sabitliyi gücləndirir, dövlətin inkişaf məqsədlərinin həyata keçirilməsi üçün əlverişli mühit yaradır.
Mədəni müxtəlifliyin qorunması həm də milli irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi deməkdir. Dil, folklor, musiqi, memarlıq, adət-ənənələr və dini-mənəvi irs xalqın tarixi yaddaşının mühüm elementləridir. Bu sərvətlərin qorunması ilə yanaşı, onların müasir həyatın tələblərinə uyğun şəkildə təbliği də vacibdir. Təhsil müəssisələri, mədəniyyət ocaqları, media və ictimai təşkilatlar gənclərin milli dəyərləri dərindən mənimsəməsində mühüm rol oynayırlar. Öz tarixi köklərini tanıyan, eyni zamanda başqa xalqların mədəniyyətinə hörmətlə yanaşan gənclər daha açıq və məsuliyyətli vətəndaş mövqeyi formalaşdıra bilirlər.
Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışında milli dəyərlərin və müstəqilliyin qorunmasına dair fikirləri müasir dövrdə ideoloji təhlükəsizlik məsələsinin də aktuallığını göstərir. Qloballaşma şəraitində informasiya axınları sürətlənir, müxtəlif ideyalar və həyat modelləri cəmiyyətlərə daha geniş təsir göstərir. Bu şəraitdə milli kimliyin qorunması qapalı cəmiyyət qurmaq deyil, öz dəyərlərini dərk edərək dünya ilə sağlam münasibətlər yaratmaq deməkdir. Milli özünəməxsusluğa hörmətlə yanaşmaqla beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak etmək arasında ziddiyyət yoxdur.
Azərbaycanın multikulturalizm təcrübəsi milli birliyin mədəni fərqliliklərin aradan qaldırılması hesabına deyil, onların ümumi dövlətçilik çərçivəsində uzlaşdırılması vasitəsilə möhkəmləndirilə biləcəyini göstərir. Bu modelin dayanıqlılığı hüquqların qorunması, qarşılıqlı hörmət, ictimai məsuliyyət və vətəndaş həmrəyliyi kimi prinsiplərin ardıcıl şəkildə yaşadılmasından asılıdır.
Beləliklə, VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda səsləndirilən mesajlar Azərbaycanın milli birliyə verdiyi əhəmiyyəti bir daha ortaya qoydu. Azərbaycançılıq ideyası, tarixi yaddaş, müstəqil dövlətçilik və multikultural dəyərlər bir-birini tamamlayan amillərdir. Bu dəyərlərin qorunması ölkənin sabitliyinin möhkəmləndirilməsi, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi və Azərbaycanın gələcək inkişafının təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nazənin Həmzəyeva,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
