Müasir dünyada mədəniyyətlərarası münasibətlərin inkişaf etdirilməsi, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi və qlobal problemlərin birgə müzakirəsi beynəlxalq əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Müxtəlif siyasi baxışların, dini inancların və mədəni ənənələrin mövcud olduğu şəraitdə dövlətlər arasında etimadın qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu fərqli cəmiyyətləri ortaq məqsədlər ətrafında birləşdirən, fikir mübadiləsinə imkan yaradan və beynəlxalq münasibətlərin humanitar istiqamətini gücləndirən mühüm təşəbbüsdür.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda çıxışı bu platformanın beynəlxalq əhəmiyyətini bir daha diqqətə çatdırmışdır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Forum mədəniyyətlərarası münasibətləri və digər əlaqədar məsələləri həll etmək üçün olduqca səmərəli və əhatəli platformalardan birinə çevrilmişdir. Bu fikir tədbirin illər ərzində qazandığı nüfuzu, müxtəlif ölkələrin nümayəndələri arasında yaratdığı əməkdaşlıq imkanlarını və qlobal dialoqun inkişafına verdiyi töhfəni ifadə edir.
Forumun əhəmiyyəti ilk növbədə onun müxtəlif coğrafiyaları, mədəniyyətləri və dünyagörüşlərini təmsil edən iştirakçıları bir araya gətirməsindədir. Belə görüşlər beynəlxalq münasibətlərdə yalnız rəsmi mövqelərin səsləndirilməsi ilə məhdudlaşmır. Onlar eyni zamanda fərqli yanaşmaların müqayisə edilməsinə, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsinə və mürəkkəb məsələlərin həlli üçün yeni ideyaların formalaşmasına şərait yaradır. Müxtəlif dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrinin iştirakı dialoqun əhatə dairəsini genişləndirərək müzakirələrə daha dolğun məzmun qazandırır.
Mədəniyyətlərarası münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində inkişafı qarşılıqlı hörmət prinsipindən başlayır. Hər bir xalqın öz tarixi, dili, dini, adət-ənənələri və mənəvi dəyərləri vardır. Bu xüsusiyyətlərə hörmətlə yanaşılması xalqlar arasında etimadın güclənməsinə, yanlış təsəvvürlərin aradan qaldırılmasına və əməkdaşlıq üçün əlverişli mühitin yaranmasına kömək edir. Forumun əsas məqsədlərindən biri də fərqliliklərin qarşıdurma mənbəyinə çevrilməsinin qarşısını almaq, onları qarşılıqlı zənginləşmə və anlaşma imkanları kimi təqdim etməkdir.
Azərbaycanın bu platformaya ev sahibliyi etməsi ölkəmizin tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin qovuşduğu məkan kimi tanınması ilə sıx bağlıdır. Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşən Azərbaycan əsrlər boyu fərqli xalqların təmaslarına, ticarət əlaqələrinin inkişafına və mədəni mübadilələrə şərait yaratmışdır. Bu tarixi təcrübə müasir dövrdə də ölkənin beynəlxalq təşəbbüslərində öz əksini tapır. Multikulturalizm, dini dözümlülük və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma Azərbaycanın ictimai həyatında mühüm yer tutur.
Forumun davamlı şəkildə keçirilməsi mədəniyyətlərarası dialoqun epizodik tədbir deyil, uzunmüddətli beynəlxalq əməkdaşlıq prosesi olduğunu göstərir. Müxtəlif problemlərin həlli üçün mütəmadi müzakirələrin aparılması, tərəfdaşlar arasında əlaqələrin saxlanılması və əldə olunan razılaşmaların praktik fəaliyyətlə tamamlanması vacibdir. Bu baxımdan Forumun əhatəliliyi yalnız iştirakçıların sayında deyil, müzakirə olunan məsələlərin genişliyində və əməkdaşlıq imkanlarının müxtəlifliyində də özünü göstərir.
Mədəniyyətlərarası dialoq beynəlxalq təhlükəsizlik, sülh, təhsil, dini dözümlülük və davamlı inkişaf kimi sahələrlə birbaşa əlaqəlidir. Bu məsələlər bir-birindən ayrı mövcud olmur. Cəmiyyətlər arasında anlaşmanın zəif olduğu şəraitdə münaqişələrin dərinləşməsi, ayrı-seçkiliyin artması və qarşılıqlı inamsızlığın güclənməsi riski yüksəlir. Əksinə, dialoq üçün imkanların genişləndirilməsi problemlərin vaxtında müəyyənləşdirilməsinə və onların həlli üçün ortaq yanaşmaların hazırlanmasına kömək edir.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əhəmiyyətini artıran digər amil onun beynəlxalq gündəlikdəki məsələlərin müzakirəsinə töhfə verməsidir. Dünyada baş verən siyasi, sosial və iqtisadi dəyişikliklər yeni çağırışlar yaradır. Bu çağırışların öhdəsindən gəlmək üçün dövlətlərin təcrübə mübadiləsi aparması, ortaq maraqları müəyyənləşdirməsi və əməkdaşlıq mexanizmlərini gücləndirməsi zəruridir. Forum bu istiqamətdə müxtəlif tərəflərin mövqelərini yaxınlaşdırmaq və konstruktiv müzakirələri təşviq etmək üçün əlverişli şərait yaradır.
Azərbaycanın beynəlxalq dialoq təşəbbüsləri ölkəmizin xarici siyasətində humanitar əməkdaşlığa verilən əhəmiyyəti də nümayiş etdirir. Dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafı yalnız siyasi və iqtisadi münasibətlərlə məhdudlaşmamalı, xalqların bir-birini tanımasına və qarşılıqlı etimadın formalaşmasına da xidmət etməlidir. Mədəniyyət, elm, təhsil və humanitar mübadilə bu baxımdan xüsusi rol oynayır.
Beləliklə, Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı, mədəni müxtəlifliyin qorunması və qlobal problemlərin müzakirəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin forumdakı çıxışında vurğulanan məqamlar Azərbaycanın bu istiqamətdəki təşəbbüslərinin ardıcıl xarakterini göstərir. Forumun qazandığı nüfuz dialoqun beynəlxalq münasibətlərdə vacib vasitəyə çevrildiyini təsdiqləyir. Müxtəlif xalqların ortaq gələcək naminə bir araya gəlməsi isə daha təhlükəsiz, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan və əməkdaşlığa açıq dünyanın formalaşmasına xidmət edir.
Fatma İsmayılova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
