
Azərbaycanın müasir siyasi tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti zaman keçdikcə daha aydın görünür. 1992-ci il noyabrın 21-də Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması da məhz belə tarixi hadisələrdəndir. Həmin dövrdə ölkənin qarşılaşdığı mürəkkəb siyasi, iqtisadi və sosial problemlər fonunda yeni siyasi təşkilatın təsis edilməsi Azərbaycanın gələcəyinə məsuliyyətlə yanaşan insanların iradəsinin ifadəsi idi. Bu qərar təkcə yeni partiyanın yaranması deyil, həm də müstəqil dövlətçiliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi naminə atılmış mühüm addım kimi tarixə düşdü.
1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan üçün son dərəcə ağır və mürəkkəb mərhələ idi. Dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra ölkədə siyasi qeyri-sabitlik, idarəçilik böhranı, iqtisadi çətinliklər və Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində yaranmış təhlükələr getdikcə dərinləşirdi. Cəmiyyətdə sabitliyə, güclü dövlət idarəçiliyinə, milli maraqları müdafiə edə biləcək siyasi qüvvəyə böyük ehtiyac duyulurdu. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın tanınmış ziyalıları və ictimai xadimləri ölkənin gələcəyinə biganə qalmayaraq Ümummilli Lider Heydər Əliyevə müraciət etmək qərarına gəldilər.
1992-ci il oktyabrın 16-da 91 nəfər nüfuzlu ziyalının imzaladığı müraciət Azərbaycanın siyasi tarixində xüsusi yer tutur. Müraciətdə Heydər Əliyevdən yeni yaradılması nəzərdə tutulan siyasi təşkilata rəhbərlik etməsi xahiş olunurdu. Bu təşəbbüsün arxasında ölkənin taleyinə görə məsuliyyət hissi, milli dövlətçiliyin qorunması və Azərbaycanın gələcək inkişafına inam dayanırdı. Ulu Öndər müraciətə cavabında Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasının obyektiv zərurətdən doğduğunu bildirmiş, belə bir siyasi təşkilatın müstəqil dövlətin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynaya biləcəyini vurğulamışdı.
21 noyabr 1992-ci ildə Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini təmsil edən 550 nəfərlik təşəbbüs qrupunun iştirak etdiyi konfransda partiyanın yaradılması haqqında qərar qəbul edildi, Nizamnamə və Proqram təsdiqləndi. Ulu Öndər Heydər Əliyev yekdilliklə partiyanın sədri seçildi. Beləliklə, Azərbaycanın siyasi həyatında yeni mərhələnin əsası qoyuldu.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini ümummilli maraqlar ətrafında birləşdirmək baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Partiyanın təsisçilərini bir araya gətirən əsas amil şəxsi maraqlar deyil, Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və xalqın gələcəyinə xidmət etmək istəyi idi. Bu baxımdan YAP-ın yaranması siyasi təşkilatlanmanın mühüm nümunəsinə çevrildi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə partiya qısa müddətdə ölkənin siyasi həyatında aparıcı mövqelərdən birini tutdu. 1993-cü ildə Azərbaycanda dövlətçilik böhranının dərinləşdiyi, vətəndaş qarşıdurması təhlükəsinin yarandığı bir vaxtda Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ölkənin gələcək inkişafında həlledici rol oynadı. Dövlət idarəçiliyində sabitliyin bərqərar edilməsi, milli maraqların qorunması və müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı.
Sonrakı illərdə Yeni Azərbaycan Partiyası öz təşkilati strukturunu genişləndirdi, müxtəlif sosial qrupları birləşdirən siyasi təşkilat kimi fəaliyyətini davam etdirdi. Partiyanın inkişafında Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik prinsipləri və siyasi kursun ardıcıllığı mühüm yer tutdu.
Bu gün 21 noyabr tarixi yalnız partiyanın təsis olunmasının ildönümü kimi deyil, həm də Azərbaycanın çətin tarixi şəraitdə verdiyi mühüm siyasi qərarın xatırlanması kimi qeyd edilir. 91 ziyalının təşəbbüsü ilə başlanan prosesin nəticəsi olaraq yaranan siyasi təşkilat ölkənin müasir siyasi tarixinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Tarix göstərir ki, məsuliyyətli qərarlar yalnız qəbul edildiyi anın deyil, gələcək nəsillərin də taleyinə təsir göstərir. 1992-ci il noyabrın 21-də verilən qərar Azərbaycanın siyasi həyatında məhz belə bir iz qoydu. Həmin günün tarixi əhəmiyyəti isə dövlətçilik düşüncəsinin, siyasi iradənin və milli məsuliyyət hissinin bir araya gəlməsindədir.
Mustafa Məmmədzadə,
Xəzər rayonunun gənc fəalı, Azərbaycan
Universitetinin tələbəsi



